nieuws

overzicht

Reacties op ‘Cinema Olanda’

Installation views from Cinema Olanda, 2017, by Wendelien van Oldenborgh. Photo © Daria Scagliola

Sinds de opening op 10 mei door minister Bussemaker kreeg de presentatie Cinema Olanda van Wendelien van Oldenborgh en curator Lucy Cotter veel aandacht in de nationale en internationale pers.

Over het belang en urgentie van de achterliggende thematiek is bij de Nederlandse pers overeenstemming: “een belangwekkend onderwerp” (de Volkskrant); “corrigeert het beeld van de befaamde Nederlandse tolerantie” (Financieele Dagblad); “het diversiteitsvraagstuk dat ze aansnijdt, is een belangrijk en actueel thema” (NRC Handelsblad). En in de webblog Musea dekoloniseren, hoe doe je dat? van Wim Bossema (de Volkskrant 24-05-17) wordt Cinema Olanda als een van de referentiepunten genoemd rond de aandacht voor ‘dekolonisatie’. Over de uitwerking zijn de reacties uiteenlopend. Stijn Huijts schreef in een column in De Limburger (13-05-2017) dat Wendelien van Oldenborgh een intrigerende Nederlandse inzending heeft gerealiseerd die actuele en urgente thema’s aansnijdt in een historisch perspectief. In Metropolis M verdiept Domeniek Ruyters zich in Cinema Olanda, vraagt zich wel af wat er van het verhaal van Van Oldenborgh zal overblijven “als de kunsttoerist naar binnen golft en de kunst niet veel meer dan enkele seconden aandacht krijgt” maar concludeert: “een paar uur later op de hotelkamer denk ik vooral terug aan het weerbarstige Cinema Olanda, aan Otto Huiswoud en Lotte Stam-Beese met name, over wie ik meer wil weten.” Andere dagbladen zoals de Volkskrant, NRC Handelsblad en Financieele Dagblad zijn stelliger in hun oordeel dat het werk te ingewikkeld is, zeker voor de buitenlandse bezoekers. “Dit zijn films die je meerdere keren moet zien, omdat ze dan pas hun gelaagdheid en meerstemmigheid prijsgeven. Maar op de kunstkermis die de biënnale ook dit jaar weer is, dreigt zo’n serieuze, inhoudelijke presentatie onder te sneeuwen”, aldus Sandra Smallenburg in NRC Handelsblad.
Roos van der Lint bevraagt de reden voor de kritische reacties in De Groene (23-05-2017): “Misschien was het de stelligheid waar kunstenaar en curator hun visie mee poneerden. […] Misschien was het het soort kunst. […] Maar misschien ook ligt het probleem dieper. Herkenden wij Nederlanders onszelf niet.”

In reactie op de kritische ontvangst in Nederland schreef de Belgische dichter en essayist Frank Keizer in Rekto:verso, het tijdschrift voor cultuur en kritiek, een openbare brief aan Wendelien van Oldenborgh waarin hij zich afvraagt waarom de kunstkritiek in relatie tot de Nederlandse inzending zo weinig postkoloniaal bewustzijn toont. Ook al had hij de presentie in Venetië nog niet gezien, hij ergerde zich aan het ontbreken van een inhoudelijk oordeel binnen de besprekingen. Keizer noemt het ironisch dat fragmentatie en parochialisme de kern vormen van de kritiek op de films. “Zijn dat immers niet precies de pijnpunten in de omgang met het koloniale verleden?” Keizer eindigt zijn brief dat de kunst van Van Oldenborgh helpt bij het vertellen van een collectief verhaal: “Tot nu toe loopt de kunstkritiek met een grote boog om die geschiedenis heen.”

Buitenlandse media schreven meer inhoudelijk en positief over Cinema Olanda. Het toonaangevende Frieze noemde het Nederlandse paviljoen een van de interessantste paviljoens in de Giardini én een voorbeeld van een nieuwe manier van omgaan met het medium video. “Video is alive and well these days, and consistently the works on view in this year’s biennale showcase the high quality and energy with which artists are working with the medium. Notable examples are Wendelien van Oldenborgh at the Dutch Pavilion […]. Such pieces manage to break free from rigid curatorial framing and exemplify how art can capture and document the segmentation, sectarianism, violence and deterioration of the world around us.” Een andere criticus van Frieze schreef: “Cinema Olanda forms a kind of alternative text book, shedding light on fascinating, overlooked histories including that of the Dutch-Caribbean revolutionary Otto Huiswoud, one of the first black members of the US Communist Party.” Casa Vogue Brasil en Elle Décor Italia noemde Cinema Olanda een van de beste paviljoens. De urgentie van het paviljoen werd gewaardeerd door kunsttijdschriften zoals Tate etc. en Art Review en kranten zoals The Economist en Financial Times Weekend. De Westdeutsche Zeitung schreef: “Die Künstlerin reflektiert die aktuelle Situation zwischen Weltoffenheit und klein kariertem Nationalismus, die vielfach die Politik bestimmt.” En in de biënnale special van Kunstforum: “Van Oldenborghs Filme sind eine vielschichtige, ineinander verwobene Aufarbeitung der jungen Geschichte Hollands unter Aspekten von Kolonialismus und Migration damals und heute”. Het paviljoen werd als highlight opgepikt door Associated Press en verspreid naar kranten als The Daily Mail, The Republic, Chicago Tribune, The National Herald (Griekenland) en The Hindu (India). Ten slotte was ook in de Italiaanse pers aandacht voor het Nederlandse paviljoen, onder meer op radio RAI, in kunsttijdschrift Exibart en Aska News: “Sober and measured in appearance with an internal architecture that is a homage to Mondriaan, Cinema Olanda appears to the more attentive viewer to be an intense artistic project, characterized by political issues and informed by several disciplines, which return alive and deeply engaged with the present moment, in line with the best tradition of European relational art.”

De komende weken heeft Cinema Olanda naast de tentoonstelling in Venetië een vervolg in Nederland in de vorm van een uitgebreid publieksprogramma bij Witte de With Center for Contemporary Art in Rotterdam (17 juni-20 augustus). De vragen die de presentatie oproept worden zo “thuis gebracht” naar Nederland. Activisten, filmmakers, kunstenaars en onderzoekers die een inspiratiebron vormden voor Cinema Olanda zullen gedurende zes weken in een wisselend programma hun praktijk presenteren. Met onder meer live opnames van kunstenaar Quinsy Gario’s talkshow Roet in Het Eten; een programma van filmvertoningen en lezingen samengesteld door de Amsterdam School for Cultural Analysis (ASCA); een archiefproject voor The Black Archives, uitgevoerd door New Urban Collective; een vijfdaags programma Dekoloniale opties: de toekomst van het dekoloniseren door First Things First en een audiovisuele installatie door kunstenaar/schrijver Charl Landvreugd.

Op 30 juni vindt een parallel programma plaats bij het Stedelijk Museum Amsterdam gericht op sociale verbeelding en de rol van kunst en populaire cultuur daarbinnen.

Zie hier het volledige publieksprogramma.