nieuws archief

overzicht

Verslag bijeenkomst presentatie-instellingen Nederland en Vlaanderen

Kunstenpunt en Mondriaan Fonds organiseerden, in samenwerking met de Brakke Grond, op 15 juni een netwerkdag voor presentatie-instellingen uit Nederland en Vlaanderen. Hieronder een verslag van de bijeenkomst.

Bijeenkomst presentatie-instellingen
Elf instellingen uit Vlaanderen en 22 Nederlandse instellingen namen op 15 juni deel aan de bijeenkomst voor presentatie-instellingen. De dag stond in het teke van ontmoeting en uitwisseling over nieuwe manieren van werken en van samenwerken voor instellingen in de beeldende kunst. Drie verschillende visies kwamen aan bod, vanuit de praktijk van een instelling die reeds langer een eigenzinnige koers volgt en twee instellingen die vanuit een transitiesituatie hun eigen werking onder de loep hebben genomen. In een speeddatessessie gingen alle deelnemers vervolgens zelf aan het netwerken.

Lars Brouwer, directeur van de Brakke Grond heette iedereen welkom. Concrete aanleiding voor deze netwerkdag was volgens Lissa Kinnaer van Kunstenpunt de observatie dat tijd voor reflectie en dialoog vaak ontbreekt in het beeldende kunstveld. Werken in de kunsten betekent immers ook werken in een sociaal-economische context waarin aan instellingen hoge eisen worden gesteld. Haco de Ridder van het Mondriaan Fonds lichtte het programma van de dag toe en introduceerde de sprekers.

Maria Hlavajova, directeur van BAK in Utrecht gaf in een  keynotepresentatie een blik in de keuken van haar instelling. In een prestatiegerichte context bestaat volgens haar het gevaar dat instellingen hun organisatie op automatische piloot gaan runnen. Hlavajova benadrukte de enorme potentie van kunst om zonder voorbepaald kader ideeën te bespreken en ook echt in de praktijk te brengen. BAK heeft zich daarom ontwikkeld als een instituut dat vanuit de basis vertrekt: steeds paraat om te reageren op ontwikkelingen, zowel maatschappelijk als in de kunst. Instellingen moeten zich volgens Hlavajova voortdurend heruitvinden. De huidige terminologie in de beeldende kunst schiet immers tekort om nieuwe publieksgroepen als vluchtelingen te betrekken. In deze manier van werken past een duurzame relatie met kunstenaars. Zo ging BAK bijvoorbeeld met Aernout Mik of Jonas Staal een jarenlange samenwerking aan. Hlavajova ziet het als een groot probleem hoe kunstenaars nog steeds vaak een sluitpost vormen en niet betaald worden voor hun werk. Hoewel het ook bij BAK niet per se over grote budgetten gaat, worden de kunstenaars altijd betaald en als het kan zelfs opgenomen in hun personeelsbestand.

Niels Van Tomme, directeur van De Appel in Amsterdam bracht een wandelend pamflet over de nieuwe richting die zijn instelling wil inslaan. Ook De Appel wil als organisatie voortdurend in beweging blijven, en zowel de nieuwe locatie in de periferie als de kleinere schaal van de instelling bieden daarvoor kansen. Naar zowel publiek als kunstenaars wil De Appel een open houding propageren, niet als kennisverspreider maar als samenwerkingspartner. Van Tomme zet op dit moment de lijnen hiervoor uit.

Michiel Vandevelde, kunstenaar en curator bij Extra City Kunsthal in Antwerpen kwam via een open call bij de instelling terecht. Hij gaf aan dat de crisis waarin Extra City verkeerde, zorgde voor een ommezwaai in denken: over de lokale inbedding maar ook over hun verhouding tot het publiek. Ook bij Extra City Kunsthal zorgt de die transitie voor een herdenken van de rol  en positie van de instelling zelf, zo wierp Vandevelde de vraag op of in deze tijd  waarin het van belang is om meerdere visies naast elkaar te plaatsen niet beter is om beeldende kunstinstellingen collectief te runnen.

Tijdens de Q&A gaf Maria Hlavajova aan dat het belangrijk is om te benadrukken dat er geen blueprint is voor nieuwe manieren van werken voor presentatie-instellingen. Voor BAK is samenwerken een van de strategieën om hun inkomsten te diversifiëren. Niels Van Tomme benadrukte dat het bij samenwerken van belang is om niet alleen met gelijkgestemden op te trekken. Ook in subsidiemogelijkheden en beleid blijft het volgens Hlavajova noodzakelijk om  loopholes te zoeken en steeds de vraag te stellen of het ook anders kan. Practice what you preach is tot slot voor haar essentieel: als beeldende kunstinstellingen relevante politieke thema’s als rechtvaardigheid en democratie aankaarten, moet dat zich ook vertalen naar het betalen van kunstenaars en het benaderen publiek als gelijken.

Tijdens een Speeddatesessie konden de verschillende instellingen uit Nederland en Vlaanderen contact leggen voor kennisuitwisseling, samenwerking en coproducties. Tot slot werden een aantal deelnemers uitgenodigd om hun ervaringen in de sessies en inspiratie van de dag met de zaal te delen.