nieuws

overzicht

Blinde vlekken of identiteiten uit de vergetelheid?

Portret Wendelien van Oldenborgh. Foto: Ari Versluis (uitsnede)

Wendelien van Oldenborgh over Cinema Olanda, Biënnale van Venetië

‘Het is een ongelooflijk podium om te mogen bespelen, dat is mijn grootste joy,’ zegt Wendelien van Oldenborgh in het tv-programma Kunstuur, vooruitkijkend naar de Biënnale van Venetië, waar ze samen met curator Lucy Cotter dit jaar Nederland vertegenwoordigt. Het Rietveldpaviljoen werd méér dan een podium: het speelt een hoofdrol in de installatie Cinema Olanda. Voorzien van een tribune tussen zwevende wanden in rood, blauw en geel veranderde het gebouw in een modernistische daglichtbioscoop. Architectuur, film en muziek vullen elkaar hierin aan. Het transparante paviljoen uit 1953 spiegelt het Nederlandse ideaal van een open samenleving, maar Van Oldenborgh stelt dat beeld bij. Ze haalt identiteiten uit de vergetelheid. Cinema Olanda is een visueel essay over sociale diversiteit én de blinde vlekken daarvoor in Nederland, toen en nu.

‘Wat zo verbazend was in de Nederlandse kunstkritiek is de gedachte dat Cinema Olanda te specifiek en daardoor voor internationale ogen te gecompliceerd zou zijn,’ zegt Van Oldenborgh, die net weer naar Venetië gevlogen is na een werkbezoek aan Zagreb. Ze beantwoordt haar telefoon terwijl ze van het Lido naar de Giardini vaart, benieuwd naar het weerzien met haar eigen werk, nu de Biënnale op zijn einde loopt.

Wendelien van Oldenborgh, Footnote to Cinema Olanda #3 (installation view), 2017.

‘Waar ik deze zomer ook kwam, van New York tot het MOT (Museum of Contemporary Art) en Kadist Foundation in Tokio en van Brussel tot Zagreb: ik ontdekte dat Cinema Olanda een eigen leven is gaan leiden. Het is niet slechts uit  ooghoeken waargenomen maar wordt gewaardeerd met een veel diepgaander engagement dan ik nog durfde dromen toen het bij de opening door de kritiek werd gekidnapt. De actualiteit die erin besloten ligt ís ook niet aan grenzen gebonden. Het bedingen van medeburgerschap door groepen in onze samenleving die buiten beeld vallen heeft internationaal een grote sociale urgentie. Het heeft me wel goed gedaan dat dat bevestiging heeft gekregen.’

Van Oldenborgh vertelt dat ze uitnodigingen ontving van curatoren die haar werk in Venetië hadden gezien, bijvoorbeeld voor de internationale tentoonstelling Migrant Bauhaus, die in 2019 opent tijdens de viering van 100 jaar Bauhaus in Berlijn. In het nieuwe werk dat ze hiervoor maakt vervolgt ze haar verkenningen in Cinema Olanda naar de uit beeld geraakte architecte Lotte Stam Beese die geïnspireerd door socialisme en communisme stadswijken zoals Pendrecht in Rotterdam ontwierp, waar nu veel migranten wonen en vragen over leefbaarheid het beeld kleuren.

Bij de uitnodigingen uit het buitenland kwam het nieuws dat Cinema Olanda is aangekocht voor de Collectie Nederland. ‘Het is zo eervol dat het Centraal Museum in Utrecht en het Museum Arnhem met zijn tweeën Cinema Olanda hebben aangekocht en het werk op die manier hebben veilig gesteld’, zegt Van Oldenborgh. ‘Want natuurlijk: het is een beeldende reflectie op maatschappelijke thematiek, maar in een duidelijke hoedanigheid als kunstwerk, waarvan ik hoop dat het zijn publiek vindt, dat het zijn werk doet en dat het mensen raakt.’ Daarbij telt wel, voegt Van Oldenborgh eraan toe, dat haar werk niet exclusief binnen de kunstwereld hoeft te functioneren. Liever gaat zij uit van het beste van beiden: een uitgesproken verbintenis met sociale bewegingen is welkom.

Wendelien van Oldenborgh, Cinema Olanda (film still), 2017. Van Oldenborgh is represented by Wilfried Lentz.

‘Erg belangrijk! Daarom ben ik ook zo blij dat Cinema Olanda op 26 november zijn Amsterdamse première als film beleeft bij Vereniging Ons Suriname, New Urban Collective en The Black Archives. Een dag eerder opent daar de tentoonstelling Zwart & Revolutionair, het Verhaal van Hermina en Otto Huiswoud. Huiswoud is een Surinaamse revolutionair die in de Nederlandse geschiedenis onderbelicht is gebleven. Zijn rol komt in Cinema Olanda naar voren. Voor mij betekent ook deze inbedding en samenwerking met Ons Suriname een belangrijke uitkomst van de Biënnale.’

Biënnale van Venetië, tot en met 26 november 2017

Zondag 26 november, filmpremière Cinema Olanda en vraaggesprek met Wendelien van Oldenborgh, Vereniging Ons Suriname/The Black Archives, Amsterdam, aanvang 19 uur.