Experimenteerreglement kunstenaarshonoraria

Voor wie en wat?

Om de toepassing van de richtlijn kunstenaarshonoraria te stimuleren, heeft het Mondriaan Fonds een reglement dat voorziet in gedeeltelijke compensatie van instellingen die de richtlijn toepassen. Op basis van dit reglement kunnen kunstinstellingen een aanvraag indienen voor een bijdrage aan de honorering van beeldend kunstenaars conform de richtlijn. Het is bestemd voor beeldende kunstinstellingen in Nederland: publiekstoegankelijke organisaties die hedendaagse beeldende kunst tentoonstellen en het presenteren van beeldende kunst en/of erfgoed zonder verkoopdoel als kernactiviteit hebben en die een expositie hebben van een kunstenaar uit binnen- of buitenland.

Binnen de richtlijn geldt het principe ‘pas toe of leg uit’. Dat betekent: de richtlijn wordt toegepast of bij een eventuele afwijking met redenen omkleed. Het experimenteerreglement is bedoeld om goed gedrag te belonen. Instellingen kunnen gebruik maken van het ‘ingroeimodel’ zoals dat in de richtlijn wordt toegepast, met een minimum van 50 procent van het honorarium. Het experimenteerreglement is niet van toepassing als een lager percentage wordt betaald.

De hoogte van een bijdrage wordt per aanvraag vastgesteld. Organisaties die de in de richtlijn genoemde honoraria voor ten minste 50 procent betalen, komen in aanmerking voor een extra financiële stimulans. Bij een hoger percentage wordt een hogere bijdrage gegeven: bij 50 procent is de bijdrage 30 procent, bij 70 procent is die 40 procent en bij 100 procent van de normbedragen kan 50 procent van het overeengekomen honorarium vergoed worden. De maximale bijdrage van het Mondriaan Fonds is 50 procent van de normbedragen zoals die in de richtlijn worden genoemd. De bijdrage kunt u  uitrekenen via deze online calculator.

Het experimenteerreglement is van toepassing op contracten die na 1 januari 2017 tot stand zijn gekomen.

  • Considerans

    Beeldend kunstenaars zijn de bron van beeldende kunst. Zonder kunstenaars geen kunst. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoeken dat zij vaak sluitpost op de begroting zijn bij tentoonstellingen. Van een redelijke vergoeding is meestal geen sprake.

    Het gehele kunstveld, van musea tot kunstenaars, erkent dat de huidige wijze van honoreren van kunstenaars vaak tot onwenselijke uitkomsten leidt. Daarom heeft het veld besloten een honoreringsrichtlijn op te stellen, waardoor een redelijke vergoeding voor beeldend kunstenaars regulier onderdeel wordt van de begroting van tentoonstellingen en andere presentaties.

    De minister van OCW hecht eveneens aan een breed gedragen honoreringsrichtlijn die de inkomenspositie van beeldend kunstenaars beoogt te verbeteren. In haar ‘Beleidsreactie verkenning arbeidsmarkt cultuur en advies versterking arbeidsmarktpositie kunstenaars’ (ministerie van OCW 2016) stelde zij: “De passie die veel makers in de culturele en creatieve sector hebben, mag geen excuus zijn voor slechte beloning, te zware belasting of doorgeslagen gebruik van de flexibiliteit van werkenden. Ook in deze sector moet ‘decent work’ de norm zijn.”

    De richtlijn is ontwikkeld op basis van praktijkonderzoek dat de afgelopen twee jaar is uitgevoerd in opdracht van BKNL. Dit onderzoek sloot aan bij de wens van de leden de contractpraktijk tussen kunstinstellingen en kunstenaars te professionaliseren en komt tegemoet aan de roep van onder meer de Sociaal Economische Raad en de Raad voor Cultuur voor het verbeteren van de inkomenspositie van kunstenaars. De richtlijn wordt breed gedragen en onderschreven door verschillende organisaties en verenigingen, waarvan de leden op dagelijkse basis te maken hebben met het honorariumvraagstuk. Dit zijn: Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars, Kunstenbond FNV en Vereniging Platform Beeldende Kunst, de belangenbehartiger namens de presentatie-instellingen; De Zaak Nu, en verschillende Nederlandse kunstmusea, waaronder het Van Abbemuseum Eindhoven, Bonnefantenmuseum Maastricht, Kröller-Müller Museum Otterlo, Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem, Dordrechts Museum, Rijksmuseum Twenthe, TwentseWelle, Schunck Heerlen, Museum Arnhem, Museum Het Valkhof Nijmegen, Fries Museum en Keramiekmuseum Princessehof Leeuwarden.

    Om de acceptatie en de toepassing van de honoreringsrichtlijn te stimuleren, heeft de minister van OCW 600.000 euro aan het Mondriaan Fonds beschikbaar gesteld om een experimenteerreglement op te stellen na overleg met BKNL. Het reglement beoogt kunstinstellingen te stimuleren de honoreringsrichtlijn toe te passen. Op basis van dit reglement kunnen kunstinstellingen een aanvraag indienen voor een bijdrage aan de honorering van beeldend kunstenaars conform de richtlijn.

  • Deelprestaties kunstenaarshonoraria

    Een kunstenaarshonorarium is de vergoeding voor tussen contractanten overeengekomen werk in het kader van een tentoonstelling, los van een (on-)kostenvergoeding. Daarbij worden vergoedingen voor vier deelprestaties onderscheiden, waarvoor een vergoeding kan worden aangevraagd:

    • het vervaardigen van nieuw werk
    • aanpassing van bestaand werk
    • werkzaamheden in het verlengde van het vervaardigen van werk voor een tentoonstelling
    • werkzaamheden voor een evenement of tentoonstelling
    • het leveren van bestaand werk in eigendom van de kunstenaar voor een tentoonstelling
  • Voorwaarden

    • Een bijdrage kan worden verstrekt aan een beeldende kunstinstelling die de kunstenaar(s) voor de in het reglement genoemde deelprestaties (zie onder) minimaal overeenkomstig de honoreringsrichtlijn honoreert.
    • De richtlijn dient door zowel instelling als kunstenaar ondertekend te worden.
    • Een bijdrage wordt alleen verstrekt ten behoeve van het honoreren van beeldend kunstenaars die ten minste in het bezit is van een bachelor beeldende kunst of ten minste beschikt over drie jaar professionele werkervaring als beeldend kunstenaar.
    • Een bijdrage wordt uitsluitend verstrekt als de hoogte van het honorarium minimaal 50 procent van de in de richtlijn genoemde beloning bedraagt.
    • Een aanvraag kan slechts worden ingediend voor een tentoonstelling die binnen zes maanden na de aanvraag wordt opengesteld voor publiek.
    • Een aanvraag dient uiterlijk twee maanden voorafgaand aan de tentoonstelling te worden ingediend op een door het bestuur beschikbaar te stellen aanvraagformulier.
    • Een aanvraag voor een bijdrage van minder dan 100 euro wordt niet in behandeling genomen.
    • De aanvrager verplicht zich facturen van de beeldend kunstenaar binnen één maand na factuurdatum te betalen.
    • De aanvrager stemt in met medewerking aan een evaluatie van de resultaten van dit reglement.
  • Beoordeling

    Alle aanvragen die voldoen aan de formele voorwaarden en voorzien van de gevraagde bijlagen zijn ingediend, worden getoetst door het Fondsbureau dat het bestuur adviseert over het toekennen van een bijdrage. Het Fondsbureau beoordeelt of sprake is van een instelling die de richtlijn toepast en op welke manier. Op basis hiervan wordt het percentage bepaald aan de hand waarvan de hoogte van de bijdrage wordt berekend. De aanvraag wordt niet inhoudelijk getoetst.

    Voor deze toetsing dient de aanvraag voorzien te zijn van:

    • een beschrijving van de tentoonstelling;
    • een toelichting van de organisatie en de betrokken kunstenaar(s);
    • een omschrijving van de deelprestaties;
    • het ondertekend contract tussen de aanvrager en de kunstenaar(s) over de vergoeding van de in deze regeling gedefinieerde deelprestaties, alsmede de factureringsmomenten en een verklaring dat en op welke wijze de richtlijn wordt gevolgd;
    • een dekkende begroting van de tentoonstelling, inclusief honorarium voor de kunstenaar;
    • de meest recente jaarrekening van de kunstinstelling.

    Eindoordeel
    Een bijdrage kan alleen worden toegekend als de aanvraag voldoet aan de bepalingen in het reglement en indien het voor dit reglement bestemde budget niet is uitgeput. Op basis van het de toetsing van het Fondsbureau, besluit het bestuur de bijdrage, waarvan de hoogte overeenkomstig bovengenoemde percentages wordt vastgesteld, al dan niet toe te kennen.

    Het volledige experimenteerreglement vindt u hier.

    Het bestuur van het Mondriaan Fonds kan om budgettaire redenen besluiten de aanvragen tegen elkaar af te wegen. In deze afweging kan een reservering voor de verschillende soorten presentatie-instellingen en musea een rol spelen.

  • Aanvragen

    Een bijdrage uit het experimenteerreglement kunstenaarshonoraria kan worden aangevraagd via het online aanvraagsysteem van het Mondriaan Fonds. Hiervoor heeft u een account nodig. In het systeem kunt u een online aanvraagformulier invullen en versturen met in de onderstaande checklist gevraagde bijlagen. Klik hier voor de FAQ over online aanvragen.

    De bijdrage kan op elk moment van het jaar worden aangevraagd.

    Op een volledige aanvraag wordt zo spoedig mogelijk maar maximaal binnen acht weken beslist door het bestuur. Het bestuur deelt de beslissing binnen vijf werkdagen na het besluit schriftelijk mee aan de aanvrager en aan de kunstenaar. De bijdragen van het Mondriaan Fonds kunnen niet met terugwerkende kracht worden toegekend. Daarom moet de aanvraag ruim voor de gewenste ingangsdatum ingediend worden.

  • Contact

    Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Steven van Teeseling of Marineke van der Reijden, of het algemene telefoonnummer bellen: 020-5231523.

  • Checklist

    Bij het online aanvraagformulier moet u onderstaande bijlagen als pdf uploaden. U wordt aangeraden deze onderdelen te schrijven en te verzamelen vóór het invullen van het formulier. Daarnaast moeten in het formulier verschillende vragen worden beantwoord, waaronder vragen die dienen voor effectmeting van het reglement, dat na één jaar zal worden geëvalueerd.

    Feitelijke gegevens en project
    De projecttitel en aanvang- en sluitingsdatum.

    Toelichting organisatie
    Een beknopte omschrijving van uw organisatie. Denkt u hierbij aan een omschrijving van de activiteiten van de organisatie in de afgelopen drie jaar, inclusief doelstellingen, samenwerkingen en publieksbereik.

    Samenwerkingsverband
    Geef hier de volledige namen en nationaliteit van de deelnemende kunstenaar(s). Upload tevens een CV van de kunstenaar(s).

    Beschrijving van de tentoonstelling
    Een beschrijving van het project- of tentoonstellingsplan zonder verkoopdoel, waar de aanvraag betrekking op heeft. Het kan daarbij gaan om een inhoudelijke beschrijving en motivering van de tentoonstelling of presentatie, de locatie(s), betrokken kunstenaar(s), de discipline(s) waar het project zich op richt, eventuele samenwerkingen, de beoogde resultaten en de meerwaarde hiervan.

    Omschrijving van de deelprestaties
    Een kunstenaarshonorarium is de vergoeding voor tussen contractanten overeengekomen werk in het kader van een tentoonstelling, los van een (on-)kostenvergoeding. Daarbij worden vergoedingen voor verschillende deelprestaties onderscheiden. Geef aan op welke deelprestatie uw aanvraag betrekking heeft. Hierbij zijn meerdere antwoorden mogelijk.

    Ondertekend contract
    Een ondertekend contract tussen de aanvrager en de kunstenaar(s) over de vergoeding van de in deze regeling gedefinieerde deelprestaties alsmede de factureringsmomenten.

    Dekkende begroting
    Een gespecificeerde en dekkende begroting van de tentoonstelling, inclusief honorarium voor de kunstenaar (exclusief de productiekosten) en de gevraagde bijdrage vanuit het experimenteerreglement. U wordt gevraagd naar de totale kosten van het tentoonstellingsproject, het totale bedrag aan kunstenaarshonoraria dat de instelling begroot heeft (excl. de gevraagde bijdrage uit het reglement), het te betalen bedrag volgens richtlijn (dit kunt u hier berekenen) en het aangevraagd bedrag uit het experimenteerreglement (dit kunt u hier berekenen).

    Jaarrekening
    De meest recente jaarrekening van de aanvrager / kunstinstelling.

    Verklaring richtlijn
    Een verklaring – ondertekend door de instelling én de kunstenaar – dat en op welke wijze de richtlijn wordt gevolgd.

    Recent en actueel (maximaal een jaar oud) uittreksel register Kamer van Koophandel

    Indien van toepassing:

    Recent bankafschrift
    Als u niet eerder een aanvraag bij het Mondriaan Fonds indiende of wanneer u in het aanvraagformulier aangeeft dat uw rekeningnummer sinds de vorige aanvraag gewijzigd is, vragen we u een recent bankafschrift te uploaden.

    Diploma/uitschrijving
    Als de kunstenaar korter dan drie jaar professioneel werkzaam is, een kopie van de diploma’s van kunstopleiding(en) of een verklaring van de academie wanneer de studie voortijdig beëindigd is.

laatste wijziging: 02.01.2017