Nederlandse inzending 2005

Jeroen de Rijke, Willem de Rooij - Mandarin Ducks, Nederlands Paviljoen, Venetië Biënnale 2005. Curator: Martijn van Nieuwenhuyzen. Set fotografie: Thomas Manneke Jeroen de Rijke, Willem de Rooij - Mandarin Ducks, Nederlands Paviljoen, Venetië Biënnale 2005. Curator: Martijn van Nieuwenhuyzen. Set fotografie: Thomas Manneke

De Rijke De Rooij
Mandarin Ducks
Nederlandse inzending 51ste Biënnale van Venetië

Curator: Martijn van Nieuwenhuyzen
In opdracht van de Mondriaan Stichting

Op de 51ste International Art Exhibition van de Biënnale van Venetië in 2005, presenteerde het Nederlandse Paviljoen de nieuwe 16mm film installatie Mandarin Ducks van kunstenaarsduo Jeroen de Rijke en Willem de Rooij. De Rijke en De Rooij waren uitgenodigd om Nederland te vertegenwoordigen door Martijn van Nieuwenhuyzen, toenmalig directeur van Stedelijk Museum Bureau Amsterdam, die namens de Mondriaan Stichting curator was van de Nederlandse inzending.

Sinds ze in 1994 samen begonnen te werken, hebben Jeroen de Rijke (1970 – 2006) en Willem de Rooij (1969) een select corpus aan 16 and 35 mm films gemaakt, naast dia’s en fotografisch werk, objecten, teksten, en drukwerk. Hun artistieke programma richt zich op een onthecht en kritisch onderzoek van de context, regels en conventies van de presentatie en interpretatie van beelden.

Jeroen de Rijke, Willem de Rooij - Mandarin Ducks, Nederlands Paviljoen, Venetië Biënnale 2005. Curator: Martijn van Nieuwenhuyzen. Set fotografie: Thomas Manneke

Mandarin Ducks duurt 36 minuten en werd op vaste tijden in het Nederlands Paviljoen getoond. Een opvallend onderdeel van de presentatie in Venetië was de ruimtelijke situatie waarbij een relatie werd gelegd tussen het licht en de architectuur van het paviljoen dat door Gerrit Rietveld werd ontworpen en de set die gebruikt werd in de film.

Mandarin Ducks kan worden gedefinieerd als ‘zwarte komedie’ waarin de kunstenaars commentaar geven op het neoliberale klimaat van de westerse samenleving aan het begin van de 21ste eeuw. In opeenvolgende tableau-achtige scenes volgen we de ontwikkelingen in de relaties van tien individuen die op een warme zondagavond in een appartement samenkomen. In een gestileerd en fragmentarisch verhaal dat zich ontrolt via monologen en dialogen vol van onderdrukte agressie en evidente jaloezie en bitterheid, onderzoeken de kunstenaars de vormen van spanning tussen mensen, in het bijzonder daar waar sociale en politieke conflicten gereflecteerd worden in het persoonlijke. Terwijl de avond zich ontwikkelt, vinden er subtiele verschuivingen plaats in de machtsbalans en zijn er tekenen van persoonlijke en sociale depravatie. Het overduidelijke kunstmatige acteren, de wijze waarop de acteurs zijn gefilmd en het niet-lineaire verhaal zorgen voor een vreemde afstandelijkheid die maakt dat het voor de kijker onmogelijk is zich over te geven aan een bekende filmische of theatrale ‘taal’. Sterker nog, de kijker wordt geconfronteerd met de codes, conventies en onderliggende ideologie van de ‘formats’ die vrijelijk door de film heen geweven zijn.

Het Amerikaanse kunsttijdschrift Artforum noemde Mandarin Ducks als een van de beste presentaties van 2005 en de Britse krant The Guardian beschreef het als een van de meest bediscussieerde werken van de Biënnale en als een turbulente collage van stijlcitaten en kunsthistorische, filmische en theatrale verwijzingen.

Jeroen de Rijke, Willem de Rooij - Mandarin Ducks, Nederlands Paviljoen, Venetië Biënnale 2005. Curator: Martijn van Nieuwenhuyzen. Set fotografie: Thomas Manneke

Bij de presentatie werd een catalogus uitgegeven met een bijdrage van de kunstenaars, een inleiding door Martijn van Nieuwenhuyzen en essays door Dario Gamboni and Tom Holert.
Design: Wim Crouwel
Uitgegeven door: Revolver Books, Frankfurt
(English, 84 pp, ISBN: 3-86588-121-1, € 25).

Mandarin Ducks, 2005
Regisseur: Jeroen de Rijke, Willem de Rooij
Cinematografie: Benito Strangio
Producent: Rudolf Evenhuis
Kostuums: Design Ellen Lens
Casting: Hans Kemna
Cast: Cas Enkelaar, Liz Snoyink, Runa Islam, Annemarie Oster, Marcel Osterop

Tentoonstelling Venetië
Concept: Martijn van Nieuwenhuyzen, Stedelijk Museum / Bureau Amsterdam i.s.m. Jeroen de Rijke en Willem de Rooij
Curatorial Assistance: Marente Bloemheuvel, Amsterdam
Public Relations: Beate Barner, Berlijn, Roy Cremers, Amsterdam
Installation: Anything is Possible, Joep Münstermann, Robert Clarijs

Jeroen de Rijke, Willem de Rooij - Mandarin Ducks. Nederlands paviljoen, Venetië Biënnale 2005. Curator: Martijn van Nieuwenhuyzen. Installation view: Jannes Linders

Van 16 december 2005 tot 12 februari 2006 werd Mandarin Ducks gepresenteerd bij het Stedelijk Museum CS in Amsterdam binnen de context van door de kunstenaars gekozen documentatie, schilderijen en objecten uit de collectie van het Stedelijk Museum. De presentatie bood hiermee inzicht in de complexe artistieke en sociaalpolitieke overwegingen die een belangrijke rol speelden in de totstandkoming van dit werk. Onder de geselecteerde werken bevonden zich onder meer Slothouber en Graatsma’s ‘cubist constructions’ uit de jaren ’70, Rietvelds ‘Elling buffet’, een serie lithografieën van Schwitters, twee schilderijen van Ensor, een televisiefragment van de klucht ‘Hé, mag ik mijn echtgenote terug’ door John Lantings Theater van de Lach uit 1975, en grafisch werk van Wim Crouwel voor de presentatie in Venetië.