Birgit Donker blogt

Afblijven, kunst!

Een kunstwerk dat bewaking nodig heeft omdat het zo populair is dat iedereen het wil aanraken. Wie durft nog te beweren dat Nederlanders niet warmlopen voor beeldende kunst?

Ik ben in Hoog Catharijne en sta bij Tank Man. Het wassen beeld dat Fernando Sánchez Castillo maakte naar die man die op 5 juni 1989 tijdens studentenprotesten op het Tiananmen plein in Beijing in zijn eentje een colonne tanks tegenhield. Voorbijgangers verdringen zich rond de hyperrealistische  kopie. Zo veel mensen willen voelen of hij echt is dat een bewaker moet zorgen dat hij niet beschadigd raakt.

Tank Man is één van de ruim 25 werken die te zien zijn in Hoog Catharijne op de kunstmanifestatie Call of the Mall. Hij werkt als een magneet op passanten. ,,Is-ie echt”, is de vraag die het meest wordt gesteld, vertelt de bewaker die monter ook de rol van uitlegger vervult. ,,Of ze willen weten of de echte Tank Man nog leeft. Weten we niet. Of ze vragen zich af wie de Tank Man van nu is. Snowden?”

Maze de Boer, Tuinfabriek / Robbie Cornelissen, De Wachtkamer / Gabriel Lester, The Blank Stare

Er is zo veel meer te zien in het winkelcentrum. In parkeergarage Godebald staan grijs gespoten auto’s uit 1973, het jaar dat Hoog Catharijne open ging. Het is een werk van Maze de Boer. Robbie Cornelissen tekende in de nieuwe stationshal tussen 20 juni en 18 juli De Wachtkamer. Hij kreeg veel commentaar, nooit negatief. ,,U maakt mij gelukkig”, riep een voorbijganger. Elders is een theatertje voor de gelegenheid in gebruik genomen om The Blank Stare van Gabriel Lester te tonen.

Call of the Mall is jubelend ontvangen in de media. ,,Utrecht heeft zich op de kaart gezet”, constateerde Trendbeheer. De Telegraaf kopte: Call of the Mall ontregelt winkelen. En volgens NRC Handelsblad maakt de kunstmanifestatie Hoog Catharijne een betere plek. Curator Maaike Lauwaert vindt het een groots compliment.

Expres is gekozen voor de drukste plek van Nederland, dat zich afficheert met fashion, food, freetime, fun. Met 9 miljoen bezoekers per jaar komen hier meer mensen dan bijvoorbeeld op Schiphol. En Corio, eigenaar van Hoog Catharijne, werkt graag mee vertelt Lauwaert. Call of the Mall verhoogt immers ,,de belevingswaarde” van het winkelcentrum. Kort na de opening werden 30.000 extra bezoekers geteld.

Ester van de Wiel, De Tuinfabriek

Sommige kunstwerken mogen blijven, zoals De Tuinfabriek van Ester van der Wiel: een zelf voorzienende daktuin waar gft-afval uit winkels wordt verwerkt tot compost en kippen zorgen voor bemesting. Samen met buurtbewoners houdt Van de Wiel de tuin bij. Aanvankelijk zag Corio de tuin vooral als problematisch, vertelt Lauwaert, nu mag-ie blijven wegens succes. Tussen de middag wordt er geluncht en het uitzicht dat het vergroende dak biedt is veel beter . ,,Soms kun je met een probleem een probleem oplossen.”

'Fox , Mouse, Belt' Mark Manders in de plaatselijke supermarkt tijdens de Biënnale van Venetie. Foto ANP, Bas Czerwinski

Lopend door Hoog Catharijne moet ik denken aan dat andere kunstwerk tussen winkelend publiek: Fox/mouse/belt van Mark Manders in een kleine supermarkt in de Via Garibaldi in Venetië. Het beeld ligt er omdat Manders zich altijd afvraagt als een werk af is: hoe zou het standhouden in een supermarkt? Het is voor hem de test of het werk niet alleen maar kunst is als het in een museum staat met een bordje er naast. Net als in Hoog Catharijne is het ver weg van de white cube. En houdt de kunst stand. Of het nou is tussen de pasta en de zeeppoeder of tussen de friet en de treinen.