Birgit Donker blogt

Een bijdrage voor mobiel erfgoed

Bello in Wognum. Foto: R. de Water

De tramlijn Alkmaar-Bergen-Bergen aan Zee, met zijn bellende locomotief, stond jarenlang bekend als ‘Bello’. Van 1905 tot 1955 was dit een ‘normaalsporige stoomtramlijn’, waarvan het laatste stukje overigens alleen in de zomer werd gebruikt. Inmiddels is de lijn gesloten en al het materieel gesloopt, op één locomotief na. Loc NS 7742 is bewaard gebleven en reed sinds 1985 als locomotief voor de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik.

De locomotief echter was aan een opknapbeurt toe. In 2013 werd na een positief advies van het Mondriaan Fonds een lening verstrekt voor de restauratie van de tram omdat het een belangrijk historisch voertuig betrof én omdat bij de restauratie jongeren werden betrokken zodat de ambachtelijke kennis werd overgedragen aan een jonge generatie. De lening werd verstrekt door het Nationaal Restauratie Fonds en de restauratie van het locomotief is inmiddels voltooid. Een succesverhaal dus. Jammer is alleen dat het de enige restauratie van mobiel erfgoed is geweest die in de afgelopen zes jaar op deze manier met succes met een dergelijke lening werd afgerond. Enkele restauraties lopen nog, maar al met al is de impuls van deze lening aan de verbetering van het mobiel erfgoed beperkt. En daarmee bereikt ze dus niet het beoogde doel. Vorig jaar werd deze mogelijkheid voor een lening daarom wegens gebrek aan vraag opgeheven.

Gelukkig kwam er wel iets voor de lening in de plaats; een bijdrage die de zichtbaarheid van mobiel erfgoed moet bevorderen en daarnaast de professionalisering van het veld als geheel. Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop Museum van Loon hippomobielerfgoed (rijtuigen en accessoires zoals tuigen en verlichtingen) tentoonstelt. Eind vorig jaar opende het museum een tentoonstelling rond de gala-berline, een bijzonder rijtuig voor koninklijke ceremonies zoals inhuldiging of Prinsjesdag en waarvan de Gouden Koets het bekendste voorbeeld is. De expositie werd georganiseerd in samenwerking met de Koninklijke Stallen, Kasteel Twikkel, museum Nienoord en Paleis het Loo waar tot 4 juni 2017 in het stallencomplex tijdelijk speciale aandacht is voor drie gala berlines waaronder de bekende Gala-Glas-berline (of kleine Glazen Koets) uit het Koninklijk Staldepartement, die als trouwkoets voor prinses Margriet en Pieter van Vollenhove diende. Over de gala-berline verscheen een krantenbijlage, de publicatie ‘Gala-berline in Nederland’ en de expositie zelf genereerde landelijke aandacht.

Museum van Loon

De zichtbaarheid rond de gala-berline is een voorbeeld hoe mobiel erfgoed op inspirerende wijze zichtbaar gemaakt kan worden voor het publiek. En dat is precies wat de nieuwe mogelijkheid, die overigens geen lening is maar een echte stimuleringsbijdrage, beoogt. Het ministerie van OCW heeft hiervoor 934.000 euro beschikbaar gesteld. Aanvragen kunnen vanaf nu worden ingediend. Voor de precieze voorwaarden zie Bijdrage Mobiel Erfgoed.