Birgit Donker blogt

Cape ontpopt tot haute couture

Danielle Kwaaitaal, ABOVE & BEYOND, H1987-465, 2016. Canson Infinity Inkjetprint - Rag photo Graphique. Ontzameld object bewerkt door Hinke Schreuders, © Drents Museum.

Van hunebed tot hedendaagse kunst en van fossiel tot video. Zo breed is het werkterrein van het Mondriaan Fonds. In de expositie ‘Above and Beyond’, die afgelopen weekend opende in het Drents Museum, komen deze uitersten op een inspirerende wijze samen: kunstenaar Danielle Kwaaitaal zorgde ervoor dat erfgoed kunst werd.

Het begon er mee dat het Drents Museum, voor het eerst in 160 jaar, systematisch aan het ‘ontzamelen’ sloeg. Het selecteerde 5.000 objecten die niet meer van belang zijn voor de collectie. Van melkkrukjes tot wagenwielen en van wolkammen tot kapotte gloeilampen. En vooral veel textiel. Rollen linnen en oude capes en negentiende eeuwse nachthemden.

Kunstenaar Danielle Kwaaitaal hoorde ervan en vroeg eind 2014 of ze objecten mocht redden om ze een tweede leven te geven. Vijftien voorwerpen gaf ze vervolgens aan kunstenaars en ontwerpers die er een nieuw werk van maakten, dat Kwaaitaal opnieuw transformeerde tot een foto; stillevens met zwevende objecten. ‘Ik wil het publiek laten kennis maken met het thema ontzamelen’, zei ze zaterdag bij de opening van de expositie. ‘De hele structuur erachter.’ Het gaat haar ook om het begrip waarde. Objecten die eigenlijk zijn afgedankt krijgen nu voor even hun museale status terug.

Danielle Kwaaitaal bij haar werk Nachtvlinder van Mada van Gaans

Kunstenaar Hans van Bentem kreeg een boerenbonte karrenwiel en een tonnendrager, die hij felgroen schilderde en combineerde met andere voorwerpen tot een installatie. Mada van Gaans transformeerde een oude cape in een ‘haute couture’ nachtvlinder. Schoenenontwerper Jan Janssen kreeg een strooien hoed. ‘Ik wilde hem eigenlijk teruggeven want hij was al af’, bekende hij bij de opening. ‘Maar ja, de opdracht was dat er ‘iets’ mee gedaan moest worden.’ Hij ging de hoed vervolgens versieren met schoenen, parels en pauwenveren. Bovendien sneed hij de hoed deels open ‘om haar gedachten van hersenschimmen en mind games aan de wereld bloot te geven.’

Danielle Kwaaitaal, Onbekend #3, 2016, 100 x 100 cm, ontzameld object bewerkt door Hans van Bentem

Voor hun samenwerking ontvingen het Drents Museum en Kwaaitaal van het Mondriaan Fonds een zogeheten Werkbijdrage Bewezen Talent plus Opdrachtgever, bedoeld voor een bijzonder samen optrekken van een instelling of een andere opdrachtgever met een kunstenaar. ‘Op deze manier hadden we nog niet naar de objecten gekeken’, schrijft directeur Annabelle Birnie in de publicatie bij de expositie. ‘We kunnen ons naar aanleiding van deze expositie vragen stellen over het discours over de waarde van kunst en de rol van de kunstenaar daarin.’

Wat Kwaaitaal gaf ter overweging aan de bij de opening aanwezige directeur van de Museumvereniging mee om bij ontzamelen voortaan altijd kunstenaars te betrekken en dit vast onderdeel te maken van de zogeheten Leidraad Afstoting Museale Objecten.

Annabelle Birnie maakte intussen bekend dat het Drents Museum een aantal van de werken van Kwaaitaal zal aankopen. Zo komt het afgestoten erfgoed terug als kunst.  ‘De cirkel is rond.’