Birgit Donker blogt

De horoscoop van Mondriaan

Reinier Drektraan, Atelier van Piet Mondriaan, Sarphatipark 42, Amsterdam. 1909  Cyanotypie op karton Collectie RKD, Den Haag (Archief Piet Mondriaan)

Voordat Piet Mondriaan in 1911 afreisde naar Parijs, liet hij zijn horoscoop trekken. De schilder wilde zeker weten of zijn vertrek uit Nederland wel de juiste beslissing was. ‘Karakter is lot’ staat op het omslag van de horoscoop, die nu in bezit is van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie. Het document is onderdeel van het persoonlijk archief van Mondriaan, dat na z’n dood in 1944 werd geërfd door zijn vriend Harry Holtzman, een Amerikaanse kunstenaar. Via diens erven kwam het in 2004 bij een particulier terecht.

Een jaar geleden mocht ik de horoscoop even inkijken. Als journalist kreeg ik de primeur van de aankoop door het RKD van het unieke archief. Ik bladerde door tientallen dichtbedrukte velletjes, met hier en daar met de hand aangebrachte doorhalingen en toevoegingen, en zag dat Mondriaan geen concreet antwoord kreeg op zijn vraag of vertrekken uit Nederland nou zo’n goed besluit was. Wel zinnen als ‘Het occultisme en de mystiek zult gij gewis op eenige tijdstip van uw leven bestuderen.’ Dat Mondriaan toch hechtte aan zijn horoscoop blijkt wel uit het feit dat hij hem zijn hele leven bij zich hield. Hij had zelfs twee versies: een uitgebreide en een beknopte voor dagelijks gebruik.

De horoscoop wordt nu openbaar gemaakt. Het is een van de vele documenten op de website www.mondriaan.nl die vandaag – niet toevallig de geboortedag van Mondriaan – gelanceerd wordt. Je vindt er ook portretjes van zijn ouders, zijn adresboek en een schrift met vegetarische recepten, handgeschreven door kunstenaar Jean Hélion ‘pour mon cher ami Mondrian’. Ook kunstwerken staan op deze meest uitgebreide site over leven en werk van Piet Mondriaan. En een atelierfoto uit 1908, waarop je de schilder aan tafel ziet lezen; de kijker moest niet de indruk krijgen dat hij hier met een flierefluiter te doen had.

afbeelding links: website www.mondriaan.nl, afbeelding rechts: omslag horoscoop Mondriaan

Aan mij de eer om vandaag de website te lanceren. Inmiddels geen journalist meer, maar directeur van het Mondriaan Fonds dat bijdroeg aan zowel de aanschaf van het persoonlijk archief van Mondriaan door het RKD als aan de website die in samenwerking met het Haags Gemeentemuseum tot stand kwam. Het fonds droeg eraan bij, niet omdat het is vernoemd naar de radicale schilder, maar omdat het archief en het overige werk van Mondriaan zo’n belangrijk onderdeel zijn van de Collectie Nederland. En nu dus altijd overal te raadplegen.