Birgit Donker blogt

De kunst van het verleiden

‘Paradijs? Vanzelfsprekend. Wijs mij de paden en ik ga op weg!’
Met die tekst en een aantrekkelijk beeld maakte schrijver Atte Jongstra half september zijn Facebookvrienden warm voor de expositie ‘Paden naar het paradijs’ die hij inrichtte in Rijksmuseum Twenthe.
Schrijver? Inrichten expositie? Dat lijkt helemaal niet vanzelfsprekend. Toch koos het museum ervoor ‘Paden naar het paradijs’ door Jongstra te laten inrichten. Het museum spreekt van een ‘museale choreografie’, waarin de collectie als een roman in twaalf zalen te zien is en de bezoeker wordt gestimuleerd ongewone vragen te stellen en na te denken over onverwachte zaken.

Dit is het soort presentatieplannen waar wij bij het Mondriaan Fonds blij van worden. Op een aansprekende manier wordt het (potentiële) publiek benaderd. Die inspanning tot verleiding is een voorwaarde die we nu bij alle aanvragen stellen. Presenteren kan op allerlei manieren en vergt creativiteit, maar dat hebben onze aanvragers gelukkig per definitie. Het kan bijvoorbeeld door een kunstwerk te laten zien op het strand van Vlieland tijdens het festival ‘Into the great Wide open’. Exposeren tijdens Open Atelier dagen. Of op onverwachte plekken waar mensen sowieso al zijn, zoals een station, een voetbalveld of, waarom niet, een milieupark. Of via een website, zoals Jan Hoek die bijhoudt op www.janhoek.net. Deze kunstenaar, die onlangs een Werkbijdrage Jong Talent kreeg, schrijft ook regelmatig voor Mister Motley over zijn eigen werk. Of kijk naar Klaas Kloosterboer, hij pakte zijn presentatie letterlijk groots aan. Samen met het werk van de Amerikaanse kunstenaars Jim Shaw en Chris Martin was zijn immense installatie deze zomer te zien in de Onderzeebootloods in Rotterdam, tijdens de tentoonstelling XXXL Painting.

Tentoonstellingsoverzicht XXXL Painting Klaas Kloosterboer Foto Lotte Stekelenburg.        Jan Hoek schrijft voor Mister Motley over zijn eigen werk

Publiek verdient kunst en cultureel erfgoed. En erfgoed en kunst verdienen publiek. Er mag daartussen geen nodeloze kloof gapen. Het gaat ons er bij die presentatieplannen om dat iedereen die daar open voor staat, zo veel mogelijk wordt verleid met ruchtbaarheid, zichtbaarheid en mooie verhalen. Dat we als kunstsector inclusief zijn, en niet exclusief. Dat we het publiek deelgenoot maken. Kunst is tenslotte gul.

Iedereen die bij het fonds aanvraagt, wordt aangespoord na te denken hoe naar buiten wordt getreden. ,,Maar wij zijn toch geen communicatiebureau?!” riep vertwijfeld een kunstenaar in Leeuwarden, waar we eerder dit jaar waren om het nieuwe beleid van het Mondriaan Fonds toe te lichten. Toch wel. Kunstenaars communiceren tenslotte via hun werk en willen over het algemeen ook dat het zo veel mogelijk wordt gezien. Dat is ook een reden dat we bij de beoordeling positief meewegen als er via crowdfunding geld wordt verzameld: er is al belangstelling gewekt voor het voorgenomen project.

Uiteraard kan niet iedereen in zijn presentatieplan een geplande expositie of een ander vastomlijnd plan opnemen. En crowdfunden is lang niet altijd mogelijk. We vragen ook niet per se een zo groot mogelijk, maar wel om een passend publiek. Eén of andere vorm van presentatie is altijd wel mogelijk en dat kan met mooie woorden maar ook en soms beter met beelden. Nieuwe media zijn daarbij een ideale manier om belangstellenden te benaderen. Zie Atte Jongstra, die niet alleen die ene keer maar gedurende een paar maanden goed getimed telkens de opening van zijn expositie aankondigde, voorzien van verleidelijk beeld. Of zie het blog van Klaar van der Lippe en Bart Stuart waarin ze verslag legden van hun werkperiode in de tijdelijke residency in Tupac (Lima) onder de titel ‘Notities uit Peru‘.

De mate van uitwerking van een presentatieplan verschilt per aanvraag, maar in alle gevallen wordt verwacht dat de aanvrager ten minste omschrijft op welke wijze hij zal proberen zijn werk, project, expositie, aankoop of opdracht op inspirerende wijze onder de aandacht van een (passend) publiek te brengen. De kwaliteit van de presentatieplannen weegt mee bij de beoordeling. We hechten belang aan de manier waarop aanvragers hun verhaal naar buiten brengen. Hoe betrekken ze het publiek, hoe bedden ze hun verhaal in?

Op dat vlak valt nog veel te winnen, zeker nu de belangstelling voor kunst en de ondersteuning ervan niet langer vanzelfsprekend is. Als Mondriaan Fonds willen wij zo veel mogelijk laten zien wat er gebeurt met de publieke investeringen in kunst en erfgoed. Daarbij staat voorop dat in de eerste plaats de kwaliteit telt. Of het nou gaat om de collectie van een museum of het werk van een kunstenaar: het publiek verdient kunst die er toe doet. Dat willen we laten zien.