Birgit Donker blogt

Een koninkrijk voor een boek

Tentoonstelling Roma Publications, Fondazione Giuliani per l'Arte Contemporanea, Rome, 2014,

In de Fondazione Giuliani per l’Arte Contemporanea in Rome was eind vorig jaar de expositie ‘Roma Publications 1998 – 2014’ te zien. Daar werd de oogst getoond van Roma Publications, de uitgeverij die in 1998 werd opgericht door vormgever Roger Willems en kunstenaars Mark Manders en Marc Nagtzaam. Tafels vol schatten waren in de Fondazione Giuliani opgesteld – van de allereerste publicatie van Roma, met werk van Marc Nagtzaam, tot boeken met tekeningen van Bart Lodewijks, die ook speciaal voor de expositie muurtekeningen had gemaakt.

De tentoonstelling in Rome is een van de talloze voorbeelden hoe goed Nederlandse kunstboeken worden ontvangen, ook in het buitenland. De kwaliteit van de Nederlandse vormgeving draagt nog eens bij aan de kwaliteit van die kunstboeken. En de publicaties spelen een belangrijke rol: voor jongere kunstenaars kan het de doorbraak betekenen, voor fotografen is het vaak dé manier om hun werk te tonen.

Dat betekent niet dat het een gemakkelijke markt is. Met name bijzondere boeken waarin het experiment niet wordt geschuwd en waarvan niet vooraf kan worden gezegd dat ze een uitgeefsucces worden, maar die voor talentontwikkeling zo cruciaal zijn, hebben het moeilijk. Uit een inventarisatie van toonaangevende uitgeverijen van kunstboeken bleek dat het aantal publicaties dat vorig jaar werd uitgegeven met een kwart was gedaald. Ze koppelden deze teruggang aan het verdwijnen van de publicatiesubsidie van het Mondriaan Fonds. Met ingang van 2013 had het ministerie van OCW de gelden hiervoor geschrapt, vanuit de gedachte dat de markt dit wel zou opvangen. Dat bleek dus niet het geval.

Nieuwe publicatieregeling

Ook minister Bussemaker is overtuigd van het belang van kunstpublicaties en de noodzaak van ondersteuning hiervan, voor talentontwikkeling en voor zichtbaarheid van beeldende kunst uit Nederland. Ze liet in december het fonds weten dat de publicatiesubsidie weer kan worden ingevoerd en stelt hiervoor per jaar 100.000 euro beschikbaar. Het Mondriaan Fonds legt hier nog eens jaarlijks 200.000 bij, afkomstig uit onze reserves.

Binnenkort zullen we de eerste aanvraagronde openstellen. Het fonds zal maximaal 25 procent bijdragen aan de kosten van een publicatie of 40 procent als het gaat om een vernieuwende manier van uitgeven. Kunstenaars kunnen zelf aanvragen of uitgevers. Bij de beoordeling van de aanvragen wordt in de eerste plaats belang gehecht aan de kwaliteit van het werk – vormt de publicatie een betekenisvolle bijdrage aan beeldende kunst in Nederland? – maar ook weegt mee de manier waarop het boek onder de aandacht wordt gebracht van een passend publiek.

Want kunst verdient relevant publiek en het publiek verdient relevante kunst, ook in de vorm van publicaties.

Het gaat overigens niet om ‘kunstenaarsboeken’: een boek dat als autonoom werk kan worden beschouwd. Want daarvoor kan nog steeds worden aangevraagd via een bijdrage Projectinvestering Kunstenaar.

Wij kijken uit naar de plannen voor spannende, bijzondere en baanbrekende publicaties, die de zichtbaarheid van kunst verder vergroten. In Nederland en ver daarbuiten.

Lees hier ook het nieuwsbericht Bijdrage voor publicaties op komst.