Birgit Donker blogt

Eerste hulp bij interdisciplinair aanvragen

Campagnebeeld Alex van Warmerdam - L’histoire kaputt Campagnebeeld Alex van Warmerdam - L’histoire kaputt

Wow, het beste van beide is hier mogelijk!’ Dat riep Sarah van Lamsweerde uit, tijdens een Open Huis op locatie van het Mondriaan Fonds vorig jaar in het Bijlmer Parktheater. De kunstenaar, die een Werkbijdrage Bewezen Talent via het Mondriaan Fonds ontving, memoreerde hoe blij verrast zij was dat ze met haar performances terecht kon bij het fonds: haar werk is een eigenzinnige mix van beeldende kunst én theater.

Eigenzinnig, dat zeker, maar Sarah van Lamsweerde is geen uitzondering. Jaarlijks dragen wij bij aan honderden uiteenlopende projecten, waarin ook de kruisbestuiving van kunsten een rol speelt. Beeldend kunstenaars of bemiddelaars werken samen met collega’s uit andere artistieke disciplines. Ook zijn er uitwisselingen tussen de kunstwereld en experts uit geheel andere vakgebieden, zoals wetenschap of onderwijs.

Alexander Mangel, Thomas Ritzen en Spinvis, Trein/Vuur/Dageraad, 2016

Alexander Mangel, Thomas Ritzen en Spinvis, Trein/Vuur/Dageraad, 2016

Mooi voorbeeld is Trein/Vuur/Dageraad: een langdurige samenwerking tussen de twee beeldend kunstenaars Thomas Ritzen en Alexander Mangel en Spinvis, de bekende eenmansband van muzikant, zanger en songschrijver Erik de Jong. Voor hun reizende theatertour ontwikkelde Spinvis samen met beide kunstenaars een interactief kunstwerk dat als decor en zelfstandig kunstwerk functioneert. Nog zo’n voorbeeld: de solotentoonstelling L’histoire kaputt van veelzijdig kunstenaar Alex van Warmerdam, met een mix van film, theater, vormgeving en schilderkunst. Nu te zien in het EYE Filmmuseum. Beide projecten ontvingen bijdragen van het Mondriaan Fonds.

Of het nu gaat om speciale projecten, een opdracht, een presentatie of, juist wat meer achter de schermen, talentontwikkeling: het Mondriaan Fonds staat open voor goede interdisciplinaire plannen binnen alle bijdragemogelijkheden die het fonds kent, zolang er maar een link is met beeldende kunst en/of cultureel erfgoed.

Denk bijvoorbeeld aan de Bijdrage Opdrachtgeverschap. Doordat werkelijk iedereen de rol van opdrachtgever kan vervullen, zowel een museum als een winkeliersvereniging, een privépersoon of een sportclub, komt langs deze weg een waaier aan samenwerkingen tot stand. Zo maakte Alex van Warmerdam volkomen nieuwe audiovisuele installaties in opdracht van EYE, waarin het bezoek zelf als het ware in de rol van acteur stapt en in een theatraal universum belandt. Maar ook buiten het museum ontstaan nieuwe verbanden tussen culturele en maatschappelijke opdrachtgevers en beeldend kunstenaars.

Een heel andere mogelijkheid is de Bijdrage Meerjarenprogramma’s Presentatie-instellingen. Zo ondersteunt het fonds onder meer kunstcentrum Stroom in Den Haag en WORM in Rotterdam. Beide presentatie-instellingen hebben een bij uitstek interdisciplinair profiel. Het programma van Stroom koppelt kunst, architectuur en stedenbouw aan elkaar in projecten met als terugkerend thema: de openbare ruimte, speciaal in de hedendaagse stedelijke omgeving. En WORM is een experimenteel centrum voor multimedia, dat een mengeling van kunst, film, performancetheater en muziek opvoert.

Via de Bijdrage Incidentele Aankopen, om nog een andere mogelijkheid in dit verband te noemen, kocht het Stedelijk Museum in Amsterdam het werk This Variation aan, van kunstenaar Tino Sehgal. Het is één van de meest grootschalige en spraakmakende werken van Sehgal, waarin choreografie, zang, spraak en interactie met de toeschouwer samenkomen in wat hij noemt ‘een geconstrueerde situatie’.

Rana Hamadeh, The Ten Murders of Josephine [The Tongue Twister], Movement from the Opera, The Ten Murders of Josephine, Act III. 8-Channel Sound installation with Disklavier & Telephone. Installation view. Photo: Daniel Nicolas

Rana Hamadeh, The Ten Murders of Josephine [The Tongue Twister]. Movement from the Opera, The Ten Murders of Josephine, Act III. 8-Channel Sound installation with Disklavier & Telephone. Installation view. Photo: Daniel Nicolas

Dat een interdisciplinaire benadering kunst met een sterke extra artistieke dimensie en betekenis kan opleveren, blijkt ook uit de laatste Biënnale van Venetië, waar Wendelien van Oldenborgh met curator Lucy Cotter Nederland vertegenwoordigde. Aan haar veelzijdige project droegen denkers bij vanuit onder meer de cultural studies/critical race studies, architectuur/sociologie en film studies/filosofie. Hetzelfde geldt voor het werk van Rana Hamadeh, die in 2017 de Prix de Rome won voor een nieuwe akte van haar operaproject The Ten Murders of Josephine.

Overigens is interdisciplinair, hoe vaak het begrip hier ook als vanzelfsprekend mag worden gebruikt, een verwarrende term. Wanneer ben je een interdisciplinaire kunstenaar? Als je installatiekunst combineert met fotografie, dan is dat toch ook interdisciplinair? Inderdaad: iedereen die professioneel werkzaam is binnen de vele disciplines van de beeldende kunst en cultureel erfgoed kan een aanvraag indienen. Maar wanneer je plan ook betrekking heeft op bijvoorbeeld de podiumkunsten, literatuur of een ander cultuurgebied, en je twijfelt of het Mondriaan Fonds wel het meest passende fonds is, dan kun je terecht bij het speciale aanspreekpunt voor interdisciplinaire projecten. Dit aanspreekpunt, Lara Riga heet ze, onderzoekt binnen alles zes rijkscultuurfondsen of er geschikte aanvraagmogelijkheden zijn. Een soort eerste hulp bij aanvragen dus. En hier wordt gretig gebruik van gemaakt: sinds de start van het aanspreekpunt vorig jaar klopten een kleine tweehonderd aanvragers aan voor advies. Volg hun voorbeeld als neem vooral contact op als je op zoek bent naar advies over een interdisciplinair project!

Lees hier het interview ‘Interdisciplinair blijft precair’ met Alex van Warmerdam en Jaap Guldemond.