Birgit Donker blogt

Geef ze de ruimte!

Vera Bergkamp neemt van Kunstenbond en Platform BK het manifest 'Geen stad zonder kunst' aan. Foto: Lene Grooten

De wethouders leken wel radicaler dan de kunstsector op de bijeenkomst over de noodzaak van een deugdelijk gemeentelijk atelierbeleid. ‘Wij hebben helemaal geen beleid, we geven volgende week alle ateliers aan de kunstenaars’, zei Jeroen Hatenboer, VVD-wethouder cultuur én ruimtelijke ontwikkeling van Enschede. Het gaat om drie gebouwen met enkele tientallen ateliers. ‘Ik ben voor vrijheid voor kunstenaars: het gaat om de mensen die het doen, niet om de gebouwen.’ Zijn collega Stella van Gent van Súdwest-Fryslan en van de PvdA zei dat haar gemeente evenmin een atelierbeleid heeft. Maar er zijn zo veel geschikte leegstaande gebouwen, zoals oude scholen, dat het volgens haar ook niet nodig is. En dan had ze het nog niet eens over het aantrekkelijke prachtige Friese licht. Datzelfde betoogde haar SGP-collega Jacco Knape uit Katwijk.

De wethouders brachten dit naar voren afgelopen vrijdag tijdens een debat georganiseerd door Kunsten ’92 in de aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen. Aan het begin van de bijeenkomst presenteerden Kunstenbond en Platform BK hun manifest ‘Geen stad zonder kunst’; een pleidooi om bij atelierbeleid kunstenaars het heft in eigen hand te geven. Dat is precies wat Hatenboer wil doen met het overdragen van de ateliers aan de kunstenaars. Van de weeromstuit kwam er uit vanuit het publiek de vraag of kunstenaars niet recht hebben op beleid en regels en niet te vergeten: visie. Maar volgens de wethouders ging het om resultaten en niet om papieren plannen.

Wethouder Van Gent intussen zei dat Platform BK en Kunstenbond de titel van hun manifest moeten veranderen in: ‘Geen gemeenschap zonder kunst’. Het geldt toch zeker ook voor niet-stedelijke gemeenten! Een samenleving kan niet zonder kunst. Kijk naar het succes van de elf fonteinen in Friesland.’

 

Is dan alles al perfect geregeld? Nee, natuurlijk niet, in steden is er immers wél een grote druk op betaalbare ruimtes voor kunstenaars. Vera Bergkamp, D66-Kamerlid, die het manifest in ontvangst nam, bepleitte een stevig gemeentebeleid voor broedplaatsen in steden en het betrekken van kunstenaars bij het ontwikkelen van nieuwe stadsplannen. ‘Ateliers en atelierwoningen moeten onderdeel uitmaken van stadsvernieuwing en stadsontwikkelingsplannen.’

En ook de wethouders van Enschede en Súdwest-Fryslân zeiden dat er nog wel wat kan verbeteren, met name wat betreft opdrachten aan kunstenaars. Daar doen ze nog veel te weinig aan, gaven ze ruiterlijk toe.

Het laatste woord was aan de aanwezige kunstenaar, Bart Stuart, die opriep: ‘Geef kunstenaars tijd en schaduw, de condities van mos, zo krijgt je patina.’ Want immers: Kunstenaars eigenen zich een ruimte toe, voegen iets toe en maken deze weer publiek. Zoals hij dat kreeg op de voormalige NDSM-werf, die dankzij kunstenaars behouden bleef en nu een rijksmonument is geworden.

Het Mondriaan Fonds speelt geen directe rol bij atelierbeleid. Wel kan het bijdragen aan opdrachten die gemeenten aan kunstenaars geven. Want hoe mooi is het niet als kunstenaars niet alleen wonen en werken in een stad of dorp, maar er ook hun werk kunnen tonen, bijvoorbeeld in opdracht van de gemeente?