Birgit Donker blogt

Goed advies is goud waard

Regelingenzoeker, Jan Rothuizen, uitsnede

Waar zou het Mondriaan Fonds zijn zonder zijn adviseurs? Nou ja, de vraag stellen is hem beantwoorden. Nergens. Bij de beoordelingen van de honderden aanvragen die wij jaarlijks krijgen zijn onze adviseurs van cruciaal belang. Ze zijn ons kompas. Of nee, onze goudweegschaal. Ze wikken en ze wegen alvorens ze tot een weloverwogen advies komen. Of het nu gaat om de beoordeling van een voorstel van een ervaren kunstenaar voor een Werkbijdrage Bewezen Talent; om een kerk die een Bijdrage Veiligheidszorg wil ontvangen (tussen haakjes: eerstkomende deadline 30 september); of om een opdrachtgever die een kunstenaar nieuw werk wil laten maken.

Tjamsweer. Foto: Evelyne Verheggen        Wouter Venema, Garland, 2015. Zeefdruk, gouache en potlood op paper, staal, magneten, 100 x 140 x 20 cm. Foto: Joppe Venema.

Al die aanvragen worden besproken in commissies met experts, die in onderling overleg tot een gefundeerd oordeel komen. Daarbij is kwaliteit altijd het leidend criterium en daarnaast letten ze onder meer op het presentatieplan en de vraag: weet de aanvrager een passend publiek te vinden en te binden? Ook speelt context mee: is het een expositie van een kleine instelling of van een groot gerenommeerd museum? Is de kunstenaar net begonnen of al langer werkzaam?

Onze adviseurs worden geselecteerd op grond van hun individuele expertise. Dat in de eerste plaats. En het totaal aan expertises dat we nodig hebben is zo breed als het werkterrein van het fonds: van hunebed tot hedendaagse kunst dus. Expert zijn betekent voor ons dat je verstand hebt van een specifiek terrein – van mixed media tot mobiel erfgoed en van digitaal erfgoed tot schilderkunst. In de praktijk zijn de adviseurs vaak kunstenaars of museumprofessionals, maar toch zijn het lang niet altijd collega’s (‘peers’) die oordelen over de aanvragen. In onze commissies zitten bijvoorbeeld ook verzamelaars en wetenschappers. Daarom spreken wij niet van peer-review maar van expert-review. Als ze maar kennis van het veld hebben, anders slaat hun advies nergens op.

Behalve expert zijn moeten adviseurs, ook heel belangrijk, over hun eigen voorkeuren heen kunnen kijken. Bij de selectie letten we er bovendien op dat de samenstelling van de adviseurspoule divers is – of het nu gaat om leeftijd, regionale spreiding, man-vrouw verhouding of culturele achtergrond.
De jaarlijkse open vacatures (die er trouwens op dit moment weer zijn, zie de website) zetten we zo breed mogelijk uit: in het kunstvakonderwijs, bij de Museumvereniging maar ook via (regionale) kranten en via organisaties als Binoq Atana die zich inzetten voor culturele diversiteit.

Om te voorkomen dat er sleetsheid optreedt in de adviezen of dat er te veel een onderons-sfeer ontstaat, kunnen adviseurs in principe slechts drie jaar achtereen werken voor het fonds. Bij hoge uitzondering wordt dat vier jaar. Daarna moeten ze ten minste vier jaar wachten voor ze weer in aanmerking kunnen komen. We letten bovendien scherp op (de schijn van) belangenverstrengeling. Adviseurs kunnen dus niet adviseren over aanvragen waarbij ze op een of andere manier betrokken zijn. Vóór benoeming al wordt adviseurs gevraagd of er specifieke bijdragen zijn waarvoor ze verwachten te gaan aanvragen. Want dan kunnen ze voor die bijdragemogelijkheid geen adviseur zijn.

adviseurs vacature

Het is al met al een wonder dat we steeds weer mensen weten te vinden voor onze adviescommissies. Maar gelukkig lukt dat telkens toch goed. De eerste sollicitaties stromen nu alweer binnen.