Birgit Donker blogt

Van Groningen tot Isfahan

Wereldkaart met een overzicht van internationale activiteiten waaraan het Mondriaan Fonds bijdraagt

De aanmeldingen voor regiomakelaars stromen binnen bij het Mondriaan Fonds. Met deze nieuwe functie op verschillende plekken in het land willen we extra oren en ogen buiten de Randstad inschakelen om het fonds op de hoogte te houden van nieuwe ontwikkelen én, omgekeerd, om ter plekke informatie te bieden over het fonds.

Het Mondriaan Fonds blijft zich naast regionaal ook internationaal inzetten, want kunst en erfgoed kennen geen grenzen. Zo dragen we bij aan buitenlandse platforms die kunstenaars uit Nederland exposeren. Op de Biënnale van Venetië bijvoorbeeld, die over enkele weken begint, is het Mondriaan Fonds verantwoordelijk voor de Nederlandse inzending; dit jaar Wendelien van Oldenborgh en Lucy Cotter met Cinema Olanda. Verder draagt het fonds in Venetië bij aan de expositie van Nathaniel Mellors en Erika Nissinen, die onder curatorschap van Xander Karskens Finland vertegenwoordigen en aan Sebastián Diaz Morales die deelneemt aan de internationale presentatie. En op Documenta 14, die al is begonnen in Athene en die in juni begint in Kassel, dragen we bij aan de aanwezigheid van Hans Eijkelboom, Mounira  Al Solh en Yael Davids.
Yeal Davids, The distance between V and W (2015),. Les Laboratoires d'Aubervilliers, Paris. Foto: Ouidade Soussi-Chiadmi
Een andere manier van internationaal investeren in Nederlandse kunst zijn de 28 gastateliers die het Mondriaan Fonds aanbiedt – van Bogotá tot Berlijn. Kunstenaars en bemiddelaars kunnen er werken in een andere omgeving en er netwerken opbouwen. Het aantal aanvragen voor de gastateliers verdubbelde van 243 in 2013 tot 471 in 2016. Kunstenaars en bemiddelaars hebben hun voorzichtigheid van direct na de bezuinigingen laten varen en durven weer te investeren in een werkperiode in het buitenland. De ateliers in de bekende kunstmetropolen Berlijn, New York, Parijs en Brussel waren het populairst, maar ook is een hernieuwde interesse in Japan.

Onlangs heeft het fonds een enquête gehouden onder 250 aanvragers die tussen 2006 en 2016 in een van de buitenlandateliers van het fonds verbleven. Hieruit blijkt dat zo’n buitenlandse werkperiode grote invloed heeft op de inhoudelijke ontwikkeling van de kunstenaar en op de kwaliteit van het werk. Het verblijf resulteert in exposities variëren van een presentatie in het gastatelier tijdens een open studio tot deelname aan een tentoonstelling op een groot internationaal podium. Kunstenaars onderstrepen het belang van het netwerk van de gekozen bestemming voor het leggen van nieuwe contacten. Ruim zestig procent is na de residency teruggekeerd naar het land of de stad van het atelier en een grote meerderheid onderhoudt nog altijd contact met kunstenaars, curatoren en instellingen in het gastland.
Buitenlandateliers van het Mondriaan Fonds
De gastateliers in het ISCP, New York, in Wiels, Brussel, en in AIR Berlin Alexanderplatz zijn altijd zeer populair. Helaas krijgen we minder aanvragen voor avontuurlijker plekken zoals FLORA, in Colombia, Projectstudio China of Calcutta Art Research Foundation in India. Terwijl juist deze zo veel kunnen brengen. Mariëlle Videler schreef bijvoorbeeld in haar eindverslag: ‘Mijn verblijf bij Flora is primair een studieperiode geweest, een periode waarin ik me heb verdiept in inheemse culturen. Ik heb gesproken met antropologen, vooraanstaande inheemse kunstenaars, het archief van het Tropenbos Instituut bezocht en vele andere collecties in de stad, en de oeroude plekken van de inheemse cultuur van de Muisca in het Andes gebergte.’ Komende deadline voor een tiental buitenlandateliers is 18 april, waaronder de laatstgenoemden avonturenplekken.
Projectstudio China
Het buitenland komt ook naar hier, dankzij het fonds. Via ons bezoekersprogramma komen jaarlijks enkele tientallen interessante curatoren uit de hele wereld naar Nederland. Twee weken geleden bijvoorbeeld was Inti Guerrero hier, de curator Latijns-Amerikaanse kunst van Tate Modern, en hij gaf een lezing voor ruim vijftig man over een nieuwe manier van tentoonstellen: ‘global hanging’. Vorig jaar kwamen in totaal vijftig bezoekers uit 23 landen. Het bezoek van Maria Lind, curator van de Gwangju Biënnale, resulteerde in de uitnodiging van liefst acht kunstenaars uit Nederland.

James Beckett tijdens oriëntatiereis naar Iran en Armenië, 2016
En dan heb ik het nog niet gehad over de oriëntatiereis voor kunstenaars en bemiddelaars, die vorig jaar leidde naar Armenië en Iran. James Beckett is als resultaat van deze reis uitgenodigd door cc Isfahan voor de groepstentoonstelling ‘Structured Frustrations:  Half-Contextualizing Unfulfilled Capacities in Architecture’, die deze maand opent. Het platform heeft Beckett gevraagd nieuw werk te produceren en er verschijnt een publicatie bij de tentoonstelling waarin zijn werk wordt opgenomen.

Kortom, het Mondriaan Fonds is actief van Groningen tot Isfahan. Allemaal vanuit datzelfde doel: bijdragen aan de productie en presentatie van betekenisvolle kunst en erfgoed uit Nederland. Waar ter wereld ook.