Birgit Donker blogt

Kunst als roeptoeter

Kunst op het voetbalveld – het is niet iets wat je nou vaak ziet. Dat maakt het elftal kunstwerken bij de Amsterdamse voetbalclub ASV Arsenal zo bijzonder. Een film van Erik van Lieshout in de kleedkamer, foto’s van Paulien Oltheten verwerkt in de kantinetafels, foto’s van Hans van der Meer van schwalbes (‘Tien manieren om geblesseerd te liggen’) langs de lijn. Het project, Terreinwinst, is een initiatief van voetbalvaders Mart van Bree en kunstenaar PJ Roggeband, die wel eens wat aantrekkelijks wilden zien tijdens hun zaterdagochtenden langs het veld.

Peter Stel: Terreinwinst, 'Roept u maar!'

Eén van de elf kunstenaars, Peter Stel,  maakte onder de titel ‘Roept u maar!’ een serie meer dan levensgrote megafoons; bedoeld om het commentaar van de supporterende ouders te versterken of juist te verstommen. Wie durft daar nou te gaan staan schreeuwen in die toch wat komische roeptoeters?

Schreeuwende voetbalouders zijn een actueel thema, door de dood eind vorig jaar van een grensrechter die overleed na mishandeling op het veld. Of het kunstwerk hiermee door de actualiteit was ingehaald, wilde daarom één van de aanwezigen weten tijdens een bijeenkomst op 18 januari in het Centraal Museum. We waren daar met een team van het Mondriaan Fonds om ons nieuwe beleid bekend te maken. Het kunst-voetbalproject werd er uitgelicht als voorbeeld van zichtbaarheid, samenwerking en opdrachtgeverschap – de nieuwe accenten in het beleid.

Toen Terreinwinst in 2010 door het fonds werd ondersteund was het nog een ‘pilot’. Inmiddels is opdrachtgeverschap onderdeel van het reguliere beleid. Omdat het kunst verankert in de samenleving, omdat het de zichtbaarheid vergroot en omdat het zo mooi aansluit bij de nieuwe mogelijkheid van het Mondriaan Fonds dat kunstenaars samen met instellingen kunnen aanvragen. De eerste ronde opdrachten is net beoordeeld en de oogst is divers: van een opdracht van het Glasmuseum aan Caroline Prisse voor het maken van een glazen braamstruik tot een opdracht van de Erasmus Universiteit aan Kathrin Schlegel voor een werk op de campus, bestaande uit een roestvrijstalen trap en een enorme tekstwolk bij een sokkel uit 1677.

beeld: Caroline Prisse Ideeschets Kathrin Schlegel, opdracht Campus Woudestein, Erasmus Universiteit Rotterdam

Even terug naar de vraag in het Centraal Museum over ‘Roept u maar!’ Nee, was het antwoord van Mart van Bree, het kunstwerk was niet door de actualiteit ingehaald. Integendeel, het liep erop vooruit. Het belichtte een probleem dat zo heftig zou worden dat het uitliep op de gewelddadige dood van een grensrechter. En dat is precies wat kunst vermag: iets oppikken wat speelt, dat kantelen en uitvergroten. Kunst als roeptoeter van wat leeft in de samenleving. Was er nou maar beter geluisterd.

Birgit Donker