Birgit Donker blogt

Kunst en erfgoed, van fossiel tot video

Opening Monomet door Lucas Lenglet en Birgit Donker bij Kunstvereniging Diepenheim. Foto: Hans Verbeek

Van hunebed tot hedendaagse kunst – zo ver reikt het werkterrein van het Mondriaan Fonds. Of van fossiel tot video. Soms komt dat werkveld prachtig samen in één project en strekt het zich bijvoorbeeld uit van Hortus tot Hondsrug. Ik heb het dan over ‘De Rimpeling’ – een kunstwerk van Gabriel Lester, dat een brug slaat tussen Hortus Haren, de oudste Botanische tuin van het land, en de nieuwe Hondsrugtuin: een door landschapsarchitect Jan Maas aangelegde tuin, waarin het typische Hondsruglandschap leidraad was en wordt uitgelicht, grenzend aan de uitloper van de échte Hondsrug. Maas koppelt tuin aan landschap; de brug van Lester koppelt oude Hortus aan nieuwe Hondsrugtuin.
Met ‘De Rimpeling’ wil Lester bezoekers de echo tussen oude en nieuwe tuin en tussen tuin en landschap laten ervaren door over een brug te lopen die hen af en toe het zicht op het landschap ontneemt door de gebogen wanden. De vorm van de wanden is gebaseerd op waterrimpelingen. ‘Via de beeldende kunst die her en der in de Hortus verschijnt wordt het behoud van de Hortus en de overgang naar een eigentijds publiek mogelijk’, zegt curator Theo Tegelaers van TAAK hierover in een interview. ‘De kunst geeft de tuin een nieuwe toekomst.’

Gabriel Lester, De Rimpeling, 2017. Foto: TAAK

Nog een sprekend voorbeeld is Remy Jungerman die winti en de Stijl verbindt met heel zijn eigentijdse oeuvre, zoals onlangs nog te zien op een solo-expositie in 38CC te Delft. De traditionele cultuur van de marrons in Suriname verbindt Jungerman met thema’s als eigentijds burgerschap. Zelf zegt hij hier over: ‘Mijn recente werk is intrinsiek gerelateerd aan Afro-Afrikaanse tradities en de westerse modernistische kunsttraditie, die mijn persoonlijke relatie met het land waar ik ben geboren (Suriname) en het land waar ik nu de afgelopen kwart eeuw woon en werk belichaamt.’

Remy Jungerman, In Transit, tentoonstelling bij 38CC in Delft

Een ander voorbeeld dat het brede werkveld van het Mondriaan Fonds samenbrengt waarbij de blik van kunstenaars kan leiden tot een beter begrip van het erfgoed, is Lucas Lenglets sculptuur ‘Monomet’, opgetrokken van cortenstaal in de Hostatuin uit 1998 in de vorm van een hostablad, van de inmiddels overleden Belgische kunstenaar Urbain Mulkers, in Diepenheim. Vanaf de uitkijkpost die Lenglet zo creëerde heb je goed zicht op de tuin van Mulkers. Het draait om kunst en natuur, maar ook werkt het kunstwerk van Lenglet als een verbintenis van hemel en aarde. Bovendien verbindt Monomet een nieuw kunstwerk met een ouder werk, dat hij nieuw leven inblaast.

Lucas Lenglet, Monomet bij Kunstvereniging Diepenheim | Claudy Jongstra, The Pathway of the Birds, 2017, Crooswijk Rotterdam. Foto: Jeroen Musch

En een allerlaatste lichtend voorbeeld van erfgoed in combinatie met kunst van nu:
Claudy Jongstra’s wandwerk in de kapel van de monumentale begraafplaats Crooswijk, de oudste gemeentelijke begraafplaats van Rotterdam, die dateert van begin negentiende eeuw. Jongstra ontwierp een wand van glas en vilt die een abstract landschap voorstelt. Het werk fungeert als scheiding tussen de aula en de apsis (waar de familie van de overledene voorafgaand aan condoleance of ceremonie verblijft) en is dus praktisch. Daarnaast beïnvloedt het de sfeer in de aula zonder dat het decoratief wordt. Bovendien gebruikte de kunstenaar voor het eerst glasverwerking en zette daarmee een nieuwe stap in haar praktijk.

Al deze voorbeelden kwamen tot stand met een bijdrage opdrachtgeverschap: een bijdrage die letterlijk iedereen kan aanvragen voor een werk met kwaliteit dat publiek toegankelijk is. Meer dan honderd kunstwerken kwamen zo de afgelopen vijf jaar tot stand. En vaak weerspiegelen ze dat brede werkveld van het Mondriaan Fonds – van eeuwenoude cultuur tot eigentijds eigenzinnigheid. Daarnaast staat het Mondriaan Fonds natuurlijk ook open voor specifieke aanvragen vanuit beeldende kunst óf erfgoed – los van elkaar.