Birgit Donker blogt

Luie stoel of loopband

Op zoek naar informatie voor een discussie over kunst en wetenschap stuitte ik op een term die ik nog niet kende: de onderzoeksexpositie. Dat is een tentoonstelling die tegelijkertijd onderzoeksterrein is, met een vraagstelling en verifieerbare resultaten en de bezoekers als proefkonijn.

Zonder de term te kennen was ik net op zo’n onderzoeksexpositie geweest, in de Kunsthal in Rotterdam. Daar werd Museum Minutes georganiseerd; een opstelling bedoeld om uit te vinden of mensen langer naar kunstwerken kijken dan de reguliere 9 seconden, als ze maar zitten in een luie stoel of juist staan op een loopband zoals in de sportschool.

Museum Minutes in de Kunsthal

Uit de eerder deze maand gepresenteerde resultaten van Museum Minutes bleek dat, inderdaad, de gemiddelde kijktijd drastisch toeneemt. Vooral de luie stoel sloeg aan en met name de minder geoefende museumbezoeker werd door de alternatieve opstellingen verleid.

De tweede onderzoeksexpositie loopt nog, in Medisch Centrum Haaglanden. Hier wordt onderzocht of kunst invloed heeft op de gezondheid en of dat meetbaar is. Voor het onderzoek zijn echte kunstwerken én ‘placebokunst’ opgehangen in het ziekenhuis. De meest helende kunstwerken worden na afloop door het ziekenhuis aangekocht.

Om de heilzame werking te onderzoeken wordt gewerkt met vragenlijsten, maar het experiment gaat verder: in het BETER Lab worden bezoekers in een rolstoel langs kunst en placebokunst geleid, terwijl spiersamentrekkingen, temperatuurschommelingen, stabiliteit van de hartslag en hersenactiviteit worden gemeten.

Rollator_Michiel-Groen-310x236

Stel je voor dat dit onderzoek uitwijst dat kunst inderdaad heilzaam is. Je ziet de krantenkoppen al voor je: Kunst drukt kosten zorg. Met als logisch gevolg dat museumbezoek en het kopen van kunst aftrekbaar worden van je zorgpremie.

Beide onderzoeksexposities zijn door het Mondriaan Fonds ondersteund omdat ze een originele relatie leggen tussen kunst en kijker. De exposities zijn ook zo waardevol omdat ze gaan over de immateriële en daarom zo moeilijk meetbare waarden van kunst. Of zoals videokunstenares Pipilotti Rist het eens verwoordde: kunst is breinmedicijn.

Birgit Donker