Birgit Donker blogt

Op naar een vonkend 2018!

Birgit Donker tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van het Mondriaan Fonds in het Wereldmuseum Rotterdam. Foto: Bas Czerwinski

Goede voornemens zijn zóóó 2017. Ik doe daarom dit jaar niet aan voornemens maar aan goede inspirerende voorbeelden. Die zijn in tegenstelling tot sommige voornemens altijd realistisch want al gebeurd. Wat heeft er in het afgelopen jaar plaatsgehad dat ik absoluut wil meenemen naar 2018?

Twee momenten springen direct in mijn gedachten, die me een grote verwachting voor de toekomst gaven. De eerste vlam van hoop lichtte op toen de kinderjury van de Prix de Rome haar keuze bekend maakte. De tentoonstelling met vier genomineerden vindt op dit moment plaats in de Kunsthal. Scholieren tussen de tien- en veertien jaar wezen bij de opening hun favoriet aan. Zij deden dat op fenomenale wijze. Het eerste woord dat ze gebruikten om het werk van hun winnaar, Katarina Zdjelar, te kenschetsen, was een luid en duidelijk: ‘liberaal!’ Deze kwalificatie riep in de zaal hoorbaar verwondering en bewondering op. Vervolgens lichtten de tieners hun keuze toe met lof voor dit ‘superruimdenkende werk’. De kinderjury liet zien wat zo belangrijk is, namelijk dat je gepassioneerd over het leven kunt zijn. En dat kúnst het leven de moeite waard maakt. Hier was duidelijk een vonk overgeslagen. Hét bewijs dat kunst toegankelijk is voor iedereen die zijn ogen open wil doen.

Kinderjury van de IMC Weekendschool met Birgit Donker en Katarina Zdjelar. Foto: Bas Czerwinski

De tweede vlam lichtte op in Museum Catharijneconvent, waar ik op werkbezoek was met een CDA-Kamerlid dat zich verder wilde verdiepen in cultureel Nederland. Aan die missie werken wij als fonds graag mee. We liepen eerst door de expositie Feest! waar je aan de hand van kunst meer te weten komt over vieringen als Kerstmis, Suikerfeest, Chanouka en Sinterklaas. De expositie is een samenwerking tussen verschillende musea verspreid door het land. Directeur Marieke van Schijndel betoonde zich een uitgesproken voorvechter van samenwerking. Het Catharijneconvent heeft onder haar leiding ook het Grootste Museum van Nederland in het leven geroepen, dat in 2017 openging. Het Grootste Museum van Nederland is een samenwerking van elf kerken en twee synagogen. In Groningen horen er bijvoorbeeld de middeleeuwse en barokke kerken bij van Krewerd, Middelstum en Midwolde, met hun paradijsschilderingen, oude orgels en marmeren beeldhouwwerken. Met het Grootste Museum van Nederland heeft Museum Catharijneconvent een spotlicht gezet op kerkelijke architectuur, inclusief kunstwerken en geschiedenis.

Basiliek van de Heilige Agatha en Barbara, Oudenbosch. Foto: Arjan Bronkhorst

Het werkbezoekende CDA-Kamerlid merkte op dat het zo bijzonder en gul is dat het Catharijneconvent op deze manier als Rijksmuseum samenwerkt met vele andere, vaak kleinere instellingen. En hij vroeg wat de sleutel was van het succes. Marieke van Schijndel antwoordde dat deze projecten kunnen slagen omdat het Catharijneconvent er zélf ook wat aan heeft. Alleen als álle partijen zien dat ze beter worden van samenwerken werkt dit ook op langere termijn, betoogde ze. Ik vond dat een mooi uitgangspunt en een bescherming tegen het komische maar weinig vruchtbare motto dat ik eens hoorde van een andere museumdirecteur, die verkondigde: Samenwerken doe je het best alleen.
Kortom, die kinderen met hun passie voor kunst en daarmee voor het leven, én dat realistische samenwerkende en gulle museum – die twee beelden neem ik mee het nieuwe jaar in als mijn persoonlijke fakkels van hoop.

Kinderjury van de IMC Weekendschool bekijkt het werk van Saskia Noor van ImhoffGouda, Sint-Janskerk. Foto: Arjan Bronkhorst

Over het aandragen van goede voorbeelden gesproken: daar zijn ook onze aanvragers voor nodig. Om het draagvlak voor publieke investering in kunst en erfgoed verder te vergroten is het cruciaal dat burgers zien wat er wordt geïnvesteerd door het fonds en daarmee dus namens hen. Daarom roepen we sinds enkele jaren gehonoreerde aanvragers op zo inspirerend mogelijk te laten zien dat het Mondriaan Fonds heeft bijgedragen aan een aankoop, project, publicatie, opdracht, et cetera. Niet om het fonds de lucht in te steken, maar opdat er ook voor hen die na ons komen nog publiek geld is. Zodat er ook in de toekomst ruimte is voor die o zo belangrijke ontwikkeling en verdieping van beeldende kunst en cultureel erfgoed.
Via het Mondriaan Fonds is iedereen minimecenas; laat dat zien, deel de verworvenheden.

Ik wens iedereen een fantastisch kunst- en cultuurrijk 2018!

Lees ook de toespraak van Birgit Donker tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van het Mondriaan Fonds, op 11 januari in het Wereldmuseum in Rotterdam.