Birgit Donker blogt

Pop-up Museum zet kunstenaar op voetstuk

Allard Pierson Museum, foto: Monique Kooijmans Regelingenzoeker van het Mondriaan Fonds. Jan Rothuizen

Na de pop-up stores en de pop-up restaurants opent volgende week een pop-up expositie. In het Allard Pierson Museum in Amsterdam zullen in tien zalen tijdelijk schatten te zien zijn uit tien andere Nederlandse musea, die gewoonlijk verborgen zijn in het depot. Deze schatten werden opgedolven door tien gastconservatoren die de opdracht kregen werk van ‘vergeten kunstenaars’ te zoeken. De conservatoren zijn vaste gasten van initiatiefnemer De Wereld Draait Door (dit jaar in zijn tiende seizoen) en zij zullen hun keuzes toelichten in het veelbekeken televisieprogramma. Zo presenteert Joost Zwagerman de werken die hij opspoorde in het Gemeentemuseum Den Haag en Jasper Krabbé toont kunst uit het depot van het Stedelijk Museum Amsterdam.

Om allerlei redenen is dit een project om te omarmen. Het laat doorgaans niet toegankelijke collectie-onderdelen zien en zet verborgen kunstenaars op een voetstuk. Het bevordert samenwerking tussen musea op een zo belangrijk terrein als collecties. En door de aandacht die De Wereld Draait Door eraan geeft, waarbij de tien musea en hun collecties in de schijnwerpers staan, wordt een groot en deels nieuw publiek aangesproken. Op basis van dit project zal het concept van de pop-up expositie verder ontwikkeld worden, zodat het niet bij de vier maanden durende expositie hoeft te blijven.

Op Facebook leidde de bijdrage van het Mondriaan Fonds aan het Pop-up Museum tot discussie. Waarom moest er fondsgeld gaan naar een door de overheid ondersteund televisieprogramma? En ging dit ten koste van geld voor kunstenaars?

Waarom het fonds het pop-up museum een bijdrage waard vindt, staat hierboven beschreven. De Wereld Draait Door investeert overigens ook in dit project dat de zichtbaarheid van kunst zozeer ten goede komt, waar iedereen baat bij heeft. Daarnaast dragen het Amsterdams Universiteitsfonds en het VSB fonds bij.

En de investering van het Mondriaan Fonds gaat niet ten koste van geld dat anders direct naar kunstenaars zou gaan, maar komt uit de Bijdrage Samenwerking Musea – een nieuwe mogelijkheid met extra geld, die vorig jaar op instigatie van het ministerie van Cultuur en Onderwijs in het leven is geroepen. Deze Samenwerkingsbijdrage beoogt samenwerking te bevorderen tussen musea onderling en van musea met andere maatschappelijke partners, bijvoorbeeld op het gebied van collectiebeleid. Het fonds nam deze bijdrage graag op in het pallet aan mogelijkheden dat het biedt, omdat samenwerking één van de speerpunten is van zijn beleid en omdat het bovendien een investering is in een sterker museaal veld.

Film still uit WERK, Erik van Lieshout

Daarnaast blijft het Mondriaan Fonds uiteraard ook op andere manieren investeren in cultureel erfgoed en beeldende kunst. Morgen gaat op het Internationaal Filmfestival in Rotterdam de nieuwste film ‘Werk’ van Erik van Lieshout in première, die tot stand kwam met een bijdrage van het Filmfonds en het Mondriaan Fonds. Op 4 februari opent Prospects & Concepts, de expositie bij Art Rotterdam waar werk is te zien van beginnende kunstenaars die een werkbijdrage ontvingen. En daarnaast investeert het fonds bijvoorbeeld ook in de opdracht die Stichting KerS gaf aan Lily van der Stokker voor een beeld in recreatiegebied Spaarnwoude; in aankopen en in programma’s van musea en andere erfgoedinstellingen, enzovoorts. Het gezamenlijke loket voor kunstenaars en musea, het doel van de fusie tussen Mondriaan Stichting en Fonds BKVB, is nu twee jaar op dreef en behoorlijk ingebed. Maar soms leidt het nog tot het misverstand dat het één ten koste zou gaan van het andere, zoals bij het pop-up museum.

In de regelingenzoeker die Jan Rothuizen vorig jaar ontwierp staan de talloze mogelijkheden bij het Mondriaan Fonds beschreven. Binnenkort verschijnt er een nieuwe versie omdat er alweer zo veel mogelijkheden bijkwamen en binnenkort komen, zoals voor kunstenaarsinitiatieven, veiligheidszorg van musea en andere erfgoedinstellingen, de assistentiebijdrage (voor een beginnend kunstenaar samen met een mid-career kunstenaar), voor kunstboeken en voor talentontwikkeling in internationale context: een leerplek in het buitenland voor kunstenaar of curator.

En dat gaat allemaal niet ten koste van elkaar. Het is én/én en niet óf/óf.

Regelingenzoeker van het Mondriaan Fonds. Jan Rothuizen