Birgit Donker blogt

Saaie piet?

Drie medewerkers van het Nederlands Kostuummuseum in jurken van Yves Saint Laurent, herfstwintercollectie 1965, in het Gemeentemuseum Den Haag, 1966. Foto: Mondriaan.nl

Regelmatig krijgen we op het fonds een telefoontje of we, bijvoorbeeld voor een radioprogramma, informatie kunnen verstrekken over Piet Mondriaan. Op zijn verjaardag bijvoorbeeld (7 maart) of als er een duur werk van zijn hand is verkocht. De vragenstellers wijzen we meestal door naar de echte kenners, bij het Gemeentemuseum Den Haag en het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. Het Mondriaan Fonds is dan wel vernoemd naar de wereldberoemde schilder, maar behalve de naam en het feit dat ons werkterrein beeldende kunst en cultureel erfgoed is, hebben we niet specifiek iets met hem.
Voorpagina NRC Handelsblad, 27 mei 2017
En toch stak het me afgelopen weekend dat op de voorpagina van NRC Handelsblad Jeroen Krabbé werd geciteerd met de volgende woorden: “Mondriaan vind ik zo’n saaie man, zo hoekig, zo’n rechttoe rechtaan leven.” En dus gaat Krabbé geen televisieserie maken over Mondriaan, nadat hij Van Gogh en Picasso heeft behandeld.
Mondriaan saai? Hoe kun je dat nou zeggen van de kunstenaar en kunsttheoreticus die Nederland verliet om via Frankrijk en Groot-Brittannië te eindigen in New York nadat hij bij een bomaanslag in Londen bijna was omgekomen.
Willem de Rooij, Karakter is Lot, 2015, installatie met originele horoscoop van Piet Mondriaan (1911), fotograaf Cassander Eeftinck-Schattenkerk, installatiefoto Witte de With Center for Contemporary Art 2015
Voordat hij uit Nederland vertrok liet hij nog zijn horoscoop trekken om te bepalen of het wel een goed besluit was. Saai? De man die pionier was van de abstracte en non-figuratieve kunst. Die in 1901 voor de tweede keer zakte voor het toelatingsexamen anatomie voor de Prix de Rome en zich toen toelegde op landschappen en vervolgens op abstracte kunst. Die muziek (jazz met name) in schilderijen probeerde te vangen. Hij hield van de nieuwste muziek, van Schönberg tot Josephine Baker; in zijn vrije tijd ging hij naar clubs en bars met livemuziek.
Kaartspel 'Denseuses'
Een man die overigens ook een bouleversant liefdesleven had. Hij trouwde nooit en kreeg geen kinderen maar er waren wel veel vrouwen in zijn leven. Als vriendin en geliefdes; hij geloofde in de absolute liefde. Kijk maar op Mesdames de Mondrian op de aan hem gewijde website Mondriaan.nl Of naar het kwartetspel De vrouwen van Mondriaan, met categorieën als ‘nachtelijke wandelingen’, ‘danseuses’, ‘de juffrouwen’ en ‘Beau monde’. 52 vrouwen in totaal!
Barack Obama voor de Victory Boogie Woogie in 2014. Gemeentemuseum Den Haag
Waar maak je je druk om, kun je zeggen, het is maar een mening. Maar wel een mening die er toe leidt dat er op televisie nu niet een serie komt over Piet Mondriaan. Terwijl Jeroen Krabbé nu juist dé kans kreeg om het Nederlandse publiek te laten kennis maken met de man die na Rembrandt en Van Gogh onze beroemdste schilder is. Vraag maar aan Obama; die wilde per se toen hij hier was voor een internationale top naar het Gemeentemuseum om Mondriaan te zien.

Het is opvallend hoe de laatste tijd in verschillende kwaliteitskranten kunstenaars van vroeger en van nu met een opvatting over hun (vermeende) persoonlijkheid worden afgeserveerd. Dat verdienen die kunstenaars niet. En het publiek al helemaal niet. Dat blijft verstoken van informatie en van de mogelijkheid zich op basis van die informatie zelf een mening te vormen. Of het inderdaad zo is dat iemand die de wereld overzwierf en de schilderkunst veranderde zo’n saaie piet is.