Birgit Donker blogt

Trix is van ons allemaal

Tyrannosaurus Rex

De ‘Nachtwacht onder de dinosauriërs’ wordt ze wel genoemd. Maar ze heet gewoon Trix – de naam die het publiek voor haar koos. Of voluit Tyrannosaurus Rex. Ze is ruim 12 meter lang en een van de drie meest complete T.rex-skeletten ter wereld.

Opgraving, Naturalis in Leiden. Foto: Servaas Neijens, National Geographic

Vrijdag wordt Trix, die is opgegraven in de ‘badlands’ van het Amerikaanse Montana, onder politiebegeleiding vervoerd van Schiphol naar Leiden. Daar wordt ze na een feestelijke intocht door de locoburgemeester welkom geheten en ontvangt ze als oudste inwoner de sleutel van de stad. In de daarop volgende week wordt de T.rex in elkaar gezet. De montage is in de VS helemaal voorbereid, waarbij lang is nagedacht over de houding waarin ze wordt gepresenteerd. Hoe die houding zal zijn, is nog geheim. Wel is bekend gemaakt dat de schedel als laatste onderdeel wordt geplaatst. Vanaf 10 september zal het fossiel in Naturalis te zien zijn voor het publiek, op de expositie ‘T.rex in town’, die wordt geopend door minister Bussemaker.

Zo’n bijzondere aankoop is uiteraard prijzig: 5 miljoen euro. Het benodigde geld werd bij elkaar gehaald met onder meer een crowdfundingcampagne (‘Tientje voor T.rex’); met de steun van bedrijven en van de gemeente Leiden. Maar, zo heeft Naturalis-directeur Edwin van Huis meermaals gezegd, zonder de bijdrage van 900.000 euro van het Mondriaan Fonds was het niet gelukt de T.rex aan te schaffen. Voor aankopen van natuurhistorische musea zijn er immers nauwelijks andere fondsen.

James Lee Byars

Het Mondriaan Fonds droeg bij aan de T.rex uit het zogeheten Aankoopfonds. Met dit fonds, dat bestaat sinds 1994, worden aankopen ondersteund die een aanwinst vormen op wat in Nederlands publiek bezit is, dus wat zich bevindt in de collecties van musea en archieven. Het gaat om een tiental aankopen per jaar, die zorgvuldig worden geselecteerd, variërend van de brieven van James Lee Byars door Museum Boijmans van Beuningen tot de literaire nalatenschap van Harry Mulisch door het Letterkundig Museum (zie de pagina Aanwinsten). Het fonds draagt bij namens de burger, de aanwinsten zijn dus van ons allemaal en iedereen is mini-mecenas.

Harry Mulisch manuscript. Verworven door Letterkundig Museum

Met de recente bezuinigingen is het aankoopfonds flink geslonken, van 2,7 naar 1,3 miljoen per jaar. Musea en Museumvereniging luidden vorig jaar de noodklok. Maar ook de Vereniging Rembrandt omdat dit private fonds vindt dat de overheid zich moet blijven committeren aan aankopen. In december besloot de Tweede Kamer 1,5 miljoen extra uit te trekken voor aankopen, maar dit is een eenmalig bedrag. Als de bijdrage aan het Aankoopfonds niet structureel wordt verhoogd, zal er nauwelijks geld beschikbaar zijn om de Nachtwachten van de toekomst te verwerven. En dat betekent een verlies voor ons allemaal.