Birgit Donker blogt

Uit grootmoeders kastje

Kwakoe Festival. Copyright ANP

Het is deze maand twee jaar geleden dat ik begon als directeur van het Mondriaan Fonds. Natuurlijk kende ik dit publieke stimuleringsfonds voor kunst en erfgoed wel, maar toch duurde het even voordat ik de precieze reikwijdte van zijn werkterrein had verkend. Want dat strekt zich ver uit; van hunebed tot hedendaagse kunst, van experiment tot erfgoed. En vooral dat gebied van erfgoed is breed; het kan gaan om materieel erfgoed, denk aan zeventiende eeuwse schilderijen of aan een eigentijdse gegraveerde gouden tand van een hiphopper, maar ook om immaterieel erfgoed, zoals het Kwakoe festival in Amsterdam Zuid-Oost of ambachten als het Staphorster stipwerk.

Kwakoe Festival. Copyright ANP

Het kwam dan ook op goed uit dat begin 2013 een afvaardiging van de Reinwardt Academie op bezoek kwam met het verzoek of ik dat jaar hun jaarlijkse lezing, de Reinwardt Memorial Lecture, wilde houden. Ik mocht het helemaal zelf invullen, zo lang het maar ging over erfgoed. Liefst inclusief immaterieel erfgoed. Oh ja, en een sluitende definitie van erfgoed graag en een frisse blik vanuit het Mondriaan Fonds. Wat duivelse dilemma’s ook. En vooral veel persoonlijke observaties.

Ik greep de lezing aan om te onderzoeken waar de grenzen van erfgoed liggen. Het werd een zoektocht van Rembrandt, via de Groningse blaarkop, naar een Surinaams broodje pom. Een verkenning ook van de schijnbare tegenstelling dat we steeds maar meer erfgoed verzamelen, maar ook steeds scherper moeten kiezen. We kunnen tenslotte niet alles bewaren en aankopen zijn in tijden van financiële krapte ook lang niet altijd mogelijk. Slim collectiebeleid van musea en archieven, met onderlinge afstemming en gezamenlijke aankopen, zorgt ervoor dat we ons erfgoed toekomst-proof maken. Daar hoort ook bij dat dit erfgoed is ingebed in mooie verhalen, die het betekenis geven. Het Mondriaan Fonds draagt daar graag aan bij, zoals onlangs nog aan de aankoop van het archief van Kees van Dongen door het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie.

De Reinwardt lezing die ik vorig jaar hield is nu in geactualiseerde vorm gepubliceerd. ‘Uit grootmoeders kastje’ heet het; naar dat kinderversje over Duimelot die naar bed wil en dan die fantastische tweede zin ‘eerst nog wat eten’, zei Likkepot. Want zo lang we dit versje blijven gebruiken, is ook dat erfgoed.

Op donderdag 5 juni werd de publicatie ‘Uit grootmoeders kastje. Erfgoed, een kwestie van keuzes en koestering’ van Birgit Donker gepresenteerd tijdens de Reinwardt Memorial Lecture van dit jaar. Bestel de publicatie hier.

CoverpublicatieReinwardtMemorialLecture.png