Birgit Donker blogt

Van waarde en toch niet weerloos

St. Bavo te Haarlem. Fotograaf: Lucia Haarlem Potala Paleis Tibet

Tijdens de zomervakantie kun je kerken bezoeken in Toscane, musea in Frankrijk of tempels in Tibet. Terug in Nederland realiseer je je dan weer dat ook hier zo veel moois is, aan erfgoed en kunst. Van de middeleeuwse kerk van Leegkerk in Groningen tot de expositie van Loek Grootjans in de Vleeshal in Middelburg.

Loek Grootjans in de Vleeshal, Middelburg

Het beheren en tonen van al die kunst en dat erfgoed vergt zorg, ook op het gebied van veiligheid – of het nou gaat om brandveiligheid of bescherming tegen diefstal. En dat kost geld. Culturele instellingen kampen met bezuinigingen, maar veiligheid mag niet het kind van de rekening zijn. Want dat lijkt misschien goedkoop op de korte termijn, maar kan een instelling duur komen te staan.

Daarom is het goed nieuws dat het ministerie van OCW geld heeft uitgetrokken voor de verlenging van de regeling veiligheidszorg, die in 2011 bij het Mondriaan Fonds werd ingevoerd. Met die regeling konden kunst- en erfgoed bezittende instellingen veiligheidsplannen opstellen en netwerken oprichten. Dit heeft in de periode 2011-2013 onder meer geleid tot een verbetering van de veiligheidszorg bij 150 erfgoedinstellingen.

Er werden bijvoorbeeld grondige risicoanalyses gemaakt van de Zuiderkerk in Enkhuizen en de Sint Bavokerk in Haarlem. De concrete bevindingen van die analyses (denk aan: waar moet een extra slot aan de deur?) krijgen wij om veiligheidsreden natuurlijk niet onder ogen. Maar het is duidelijk dat de nieuwe inzichten leidden tot een verbeterde veiligheidszorg. Ander voorbeeld is het Archivo Nacional Aruba dat meedeed aan een reeks netwerkbijeenkomsten van Caribische erfgoedinstellingen waar expertise op het gebied van veiligheid werd gedeeld. Kennisoverdracht is essentieel voor een veilig erfgoedveld en blijft ook voor de toekomst een punt van aandacht.

St. Bavo te Haarlem.

De regeling liep vorig jaar af en werd geëvalueerd door onderzoeksbureau Panteia. De conclusies: de behoefte aan de regeling is nog steeds groot en voor een soepele samenwerking en ruimhartige collectie-uitwisseling tussen musea is goede veiligheidszorg essentieel. Op basis hiervan besloot minister Bussemaker de regeling voort te zetten.

De regeling die nu ingaat is zelfs ruimer dan de oorspronkelijke. Ook kunst- en erfgoed beherende instellingen zoals kunsthallen kunnen nu aanvragen. En de aanvraag zelf biedt meer ruimte: er kan niet alleen voor veiligheidsplannen en netwerken worden aangevraagd, maar voor alles wat de veiligheidszorg betreft, met uitzondering van apparatuur en bouwkundige aanpassingen.

Natuurlijk, een regeling veiligheidszorg klinkt niet erg sexy. Investeren in nieuwe kunstprojecten of in een erfgoedaankoop spreekt nu eenmaal meer aan. Maar dit is net zo goed nodig. We zijn tenslotte verantwoordelijk voor de toekomst van kunst en erfgoed van nu. Zodat we straks niet terugkomen van vakantie in een land waar het erfgoed en de kunst blijkt gestolen, verbrand of vergaan.