Birgit Donker blogt

Verstarring doorbreken

‘De bijdrage van het Mondriaan Fonds biedt dat voorschot op de toekomst.’ Met de woorden voorschot op de toekomst vat Arno Goessen ons net verschenen jaarverslag 2017 perfect samen. We hadden ons voorgenomen dit keer een dunner verslag te maken. Gelukkig is dat niet gelukt! Met 220 pagina’s vrolijk makende teksten, beelden en cijfers over het jaar 2017 schetst het jaaroverzicht een voorschot op de toekomst; een grote rijkdom aan kunst en erfgoed, die we graag etaleren. Het Mondriaan Fonds draagt immers jaarlijks bij aan honderden plannen die nog gerealiseerd gaan worden en houdt daarbij rekening met het publiek van nu én dat van de toekomst.

Anouk Kruithof, Ahead - Façade 2017. Foto: Anne Breel

Eerst een paar feiten en cijfers uit het jaaroverzicht: we kregen 2.056 aanvragen binnen waarvan 860 werden gehonoreerd. We organiseerden één Prix de Rome met vier genomineerden; we verstrekten 197 werkbijdragen aan kunstenaars, maakten 16 samenwerkingen van musea mogelijk; we droegen bij aan 167 presentaties in het buitenland, we hadden in totaal 28.710 volgers op onze sociale media en stuurden iedere twee weken aan 6.337 abonnees een nieuwsbrief uit.

In het jaarverslag geven we daarnaast ruim baan aan onze aanvragers; want het draait tenslotte om hen, hun plannen en de mogelijkheid die plannen waar te maken. In interviews vertellen ze over hun ervaringen met tentoonstellingen, gedachten over aankopen, de ontwikkeling van hun werk en andere plannen. Zo licht Arnoud Odding toe hoe hij met een bijdrage van het fonds een serie kunstwerken voor het Rijksmuseum Twenthe kon verzamelen, als vervolg op de tentoonstelling Ik speel dus ik ben: ‘Spelenderwijs nieuwe inzichten opdoen zie ik als hoofdfunctie van de kunst: essentieel bij de totstandkoming ervan, maar eveneens voor het publiek. (…) Juist kunst geeft die vrijheid om via de verbeelding nieuwe wegen te verkennen. Meer dan andere domeinen in onze samenleving.’
En Stijn Huijts beschrijft treffend de jaarlijkse expositie Prospects & Concepts voor jong talent. ‘Een avontuurlijke momentopname’, noemt hij het overzicht. ‘Je prikt even de thermometer in die jonge oeuvres.

2017 was bovendien het jaar van de honorariumrichtlijn. In het verslag is te lezen over dit handige hulpmiddel om tot betere afspraken tussen opdrachtgevers en kunstenaars te komen en zo een redelijke beloning van werk te garanderen. De richtlijn is een resultaat van de samenwerking binnen BKNL, het informele overlegorgaan met partners in de beeldende kunst. Meer dan honderd instellingen ondertekenden die richtlijn inmiddels; musea en andere presentatie-instellingen. Een unieke mijlpaal, zo erkende ook de voorzitter van de Sociaal Economische Raad.

Om inzichtelijk te maken in hoeverre onze doelen worden behaald, ontwikkelde het Mondriaan Fonds de Öfner Methöde. Deze methode om de effecten van onze bijdragen te meten door de doelen duidelijk te omschrijven en te koppelen aan resultaten via onder meer effectvragen aan alle aanvragers, is het afgelopen jaar weer iets verder verfijnd. Het valt na te lezen in dit jaarverslag. Evenals onze reflectie op de behaalde resultaten, die is uitgebreid en versterkt. Zo blijkt uit de resultaten van gastateliers voor kunstenaars en bemiddelaars in binnen- en buitenland dat zonder uitzondering de gehonoreerden de bijdrage essentieel vinden voor hun praktijk. Driekwart noemt als reden: ruimte voor inhoudelijke verdieping. Een kleiner deel noemt het verblijf in het gastatelier cruciaal voor het vinden van nieuwe netwerken.

We hopen natuurlijk dat iedereen alle 220 pagina’s van het jaarverslag gaat lezen, maar we zijn realistisch. Het hoeft niet in één keer! Het jaarverslag leent zich voor heen- en terugbladeren, voor het nu eens lezen van enkele interviews, reflecties of informatie over onze kwaliteitszorg, behandeling van aanvragen of het fonds achter de schermen. Ik kan iedereen aanraden er in ieder geval naar te kijken. En dan nóg eens! Want alleen al die waaier aan beelden is een groot feest.

Rana Hamadeh ontvangt Prix de Rome uit handen van minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Foto: Bas Czerwinski

Nog één citaat deel ik graag. Prix-de Rome winnaar Rana Hamadeh zegt over haar eigen werk: ‘Ik wil geen meningen staven, maar verstarring doorbreken; uitnodigen om samen te denken.’ Haar woorden neem ik graag over als motto voor dit jaarverslag. Ik hoop dat de voorbeelden, interviews, beelden en andere resultaten in dit verslag precies dát doen: verstarring doorbreken en uitnodigen samen te denken.