interviews

Folkert de Jong – Luchtschepen onderweg naar een nieuwe toekomst

Folkert met schip in handen. Foto: Bianca Runge Folkert met schip in handen. Foto: Bianca Runge

Het is een kolos, de Grote Kerk in Veere. Folkert de Jong noemt de kerk ‘van buiten een rots in dat piepkleine Zeeuwse stadje, maar ook van binnen totaal oversized.’ Toen hij er voor het eerst kwam vroeg hij zich af: ‘Hoe houd je hier als kunstenaar stand zonder dat je bombastisch wordt?’ Hij koos voor verfijning, ‘een andere toonhoogte’, en bouwde een installatie met vijfentwintig verschillende zeilschepen van gekleurd kaarsvet, opgehangen in het middenschip van de kerk. ‘Als luchtschepen’, zegt hij, ‘die onderweg zijn naar het hiernamaals of naar een gloednieuwe toekomst. Ik wil iets maken waarbij je kunt wegvaren in je fantasie. Hoe de wereld ook verandert, de kerk staat hier al vanaf de middeleeuwen. Je voelt de strekking meteen, waardoor je als bezoeker ook een beetje wordt opgetild. Die diepzinnigheid wil ik wel aanspreken; het materiele verbinden aan iets groters; een beeld van vergankelijkheid of een vergezicht.’

Tijdens de opbouw Ex Voto. Foto: Bianca Runge

Tijdens de opbouw Ex Voto. Foto: Bianca Runge

Folkert de Jong is de eerste kunstenaar die als ‘Kerkmeester’ een eigen invulling geeft aan de Grote Kerk, met speciaal daarop toegesneden beelden. Het Mondriaan Fonds kende een Projectbijdrage toe voor de vernieuwende koppeling van actuele kunst en cultureel erfgoed. De tentoonstelling is een samenwerking met het Centrum Beeldende Kunst Zeeland en één van de initiatieven waarmee de Stichting Exploitatie Grote Kerk Veere een cultuurpodium ontwikkelt op deze bijzondere plek, als impuls voor de regio. De nieuwe kunstlocatie streeft een internationale uitstraling na, met opdrachten voor ‘beroemde kunstenaars zoals allereerst Folkert de Jong, die de wereld veroverd heeft met zijn surrealistische beeldengroepen’.

De kerk, vertelt projectleider Bianca Runge, is al 200 jaar geen kerk meer. ‘Wel een ongewoon imposant gebouw vol geschiedenis en geheimen. Napoleon gebruikte het als hospitaal voor zijn soldaten; later was er armenopvang en ook simpelweg opslag van spullen. Die gedaantewisselingen laten we zien op de Experience; een nieuwe, vaste tentoonstelling met soundscapes, projecties en animaties. Maar de kerk is groot genoeg, ook als actueel cultuurpodium. Het is zo waardevol dat Folkerts tentoonstelling opengaat, juist nu alles zo onzeker is. Met zijn titel Ex Voto verwijst hij naar offerbeeldjes die kerkgangers aan heiligen schonken, hopend op een behouden vaart, gezondheid, liefde en betere tijden.’

Over die kerkelijke inslag van het kunstwerk zegt De Jong: ‘Uniek voor mij is dat deze omgeving zo anders is dan de witte museumzaal. Je staat in een ruimte met religieuze sfeer, terwijl de buitenwereld door de coronacrisis wordt getekend. Die dreiging is pittig, ik ben er erg door naar beneden getrokken, toen ik twee maanden geleden zelf klachten kreeg. Ik wil de kans grijpen daar een positieve energie tegenover te zetten én kunst te delen met iedereen. Hier komen behalve vaste kunstkijkers ook voorbijgangers, toeristen en dagjesmensen, wat betekent dat de bijdrage van het publieke Mondriaan Fonds ook echt een breder publiek bereikt. Op het dek van mijn scheepsmodellen staan offerkaarsen, als masten, maar ook herinnerend aan de levensvlam.’

Ex Voto –  Folkert de Jong: 10 oktober 2020 t/m 28 februari 2021, Grote Kerk Veere. Het project ‘Kerkmeester’ met kunstenaars in de hoofdrol is een coproductie met het CBK Zeeland.

Opbouw Ex Voto. Foto: Bianca Runge

Opbouw Ex Voto. Foto: Bianca Runge