interviews

Groeien, bloeien, zoemen en gonzen

Iris Cornelis, zomer 2019, in de expositieruimte op VierVaart, Groede voor kunstwerken van Pieternel Eisinga Iris Cornelis, zomer 2019, in de expositieruimte op VierVaart, Groede voor kunstwerken van Pieternel Eisinga

‘VierVaart is één van de weinige plekken in Zeeuws-Vlaanderen voor actuele kunst. Toch is in deze regio duidelijk behoefte aan tentoonstellingen. Wij brengen hoogwaardige kunst op een laagdrempelige manier. Belangrijke schakel is de minicamping, waar we een groot publiek mee bereiken tijdens het recreatieseizoen. Bij ons komt publiek uit de eigen omgeving, maar ook overal vandaan, een mengeling van kunstminnende kijkers, toeristen, kampeerders, kunstenaars en schrijvers. We liggen middenin een weids polderlandschap. Een oase, is vaak de reactie. Onze kracht zit in die verbinding van cultuur en natuur. In de ondertitel van VierVaart benoemen we dat ook: beeldende kunst, vakantievieren en biologisch tuinieren. Naast tentoonstellingsbezoekers, hebben we kampeerders die soms voor de allereerste keer met kunst in aanraking komen en dat ervaren als een avontuur. Het is bevrijdend, tussen de bloemen, met uitzicht over het veld.’

Drie jaar na de opening van VierVaart kan curator en oprichter Iris Cornelis vaststellen dat het initiatief een schot in de roos is geweest. ‘Terwijl we in het laagste stukje van west-Nederland, grenzend aan België, best ver van de Randstad liggen.’ In 2016 verhuisde Cornelis samen met haar partner kunstenaar Maartje Korstanje naar de omgeving van Groede. Ook de ouders van Maartje gingen mee: Piet Korstanje en Heleen van Elsacker, die thuis zijn in de biologisch-dynamische fruitteelt. En Heleen is imker. Met zijn vieren, plus de hond Rixy, transformeerden ze ‘een lichtelijk verwaarloosd boerenbedrijf met minicamping’ tot de oase die het nu is, met een omgebouwde landbouwschuur als woon- en werkruimte voor artists-in-residence, expositieruimte onder de balken, twee appartementen én een atelier voor Maartje. De minicamping kreeg nieuwe faciliteiten en op het land rondom ging alles groeien, bloeien, zoemen en gonzen. Er werden tuinen aangelegd en boomgaarden; er kwam een dierenweide en een bijenstal. ‘Het één hoort bij het ander; wij vullen elkaar aan en geven met zijn allen VierVaart een gezicht.’

Nan Groot Antink op VierVaart, voorjaar 2019

Nan Groot Antink op VierVaart, voorjaar 2019

‘Met haar hele lichaam woelt ze door de Zeeuwse klei’

Elk jaar nodigt VierVaart een beeldend kunstenaar uit voor enkele maanden als artist in residence; een werkperiode die wordt afgesloten met een tentoonstelling. ‘We bieden een persoonlijk podium,’ zegt Iris Cornelis, ‘aan kunstenaars op de drempel tussen atelier en buitenwereld. De volgende met wie we samenwerken is Alexandra Engelfriet. Net als Nan Groot Antink, die doeken verft met pigmenten van bloemen en planten, gaan kunst en natuur bij Engelfriet door elkaar heen. Ze is nationaal en internationaal actief, maar verdient toch nog een inhaalslag. Ik kan wel een gat in de lucht springen dat ze bij ons komt. Samen met haar zijn we nu op zoek naar bergen Zeeuwse klei; echt tonnen, dus we hopen op een bedrijf dat ons daarbij kan helpen. Ze maakt sculpturale installaties binnen en buiten, één met de grond. In haar performances woelt ze met haar hele lichaam door de klei.’

Alexandra Engelfriet, Mixed Blood (the making), 2017. Foto: Kathy Irwin

Alexandra Engelfriet, Mixed Blood (the making), 2017. Foto: Kathy Irwin

De toekenning van een Werkbijdrage Kunstinitiatieven door het Mondriaan Fonds is in verschillende opzichten een stimulans voor VierVaart. ‘Het is zo belangrijk dat je kunstenaars niet alleen een podium, maar ook een honorarium kunt geven en ruimte voor het maken van nieuw werk op locatie. Voor die samenwerking hebben we nu een veel sterker startpunt; ook omdat de bijdrage van het Mondriaan Fonds als erkenning werkt naar de buitenwereld en andere fondsen. Dat verhoogt de artistieke levendigheid van deze plek en onze omgeving. We hebben niet alleen de residentie, projectruimte en solo’s, maar elk jaar ook de groepstentoonstelling Souvenirs, met kleine werken van kunstenaars die hier kort zijn geweest, vaak voor een vakantie. En aan het begin van elk studiejaar komen de Willem de Kooning Academie uit Rotterdam en Fontys Hogeschool voor de Kunsten uit Tilburg met hun nieuwste lichting studenten voor een introductieweek naar VierVaart. Je ziet de verbijstering op de gezichten als ze uitstappen: wat gaan we hier in hemelsnaam doen?! Ze zijn aangewezen op materialen van het platteland en het strand. Binnen de kortste keren zie je al dat ze anders gaan kijken en ervan opleven. Aan het eind van hun verblijf geven ze presentaties. Dat gaat van performances tot installaties. Het is alleen al fantastisch om te zien wat de studenten in betrekkelijk korte tijd maken, maar voor hun opleiding is het ook een waardevolle start, die misschien nog vier jaar doorwerkt.’

Kunststudenten tijdens introductieweek op VierVaart

Kunststudenten tijdens introductieweek op VierVaart