interviews

‘Hoe maak ik van mijn oogst aan kunstboeken een hot spot in New York?’

Roger Willems op NY Art Book Fair. Foto: Jeff Khonsary Roger Willems op NY Art Book Fair. Foto: Jeff Khonsary

‘Wat de beurs voor kunstboeken in New York zo speciaal maakt is de fantastische roes waar je vier dagen lang aan bent overgeleverd; er komen ontzettend veel mensen op af, er gaat veel geld rond, het wordt te heet in alle drukte en er blijft te weinig zuurstof over, maar er hangt een goede energie en de boeken worden goed verkocht, dat wil zeggen, de concurrentie is groot, dus de vraag is wel bij voorbaat: hoe maak ik van mijn tafel een hot spot?’

Eind september stond Roger Willems van Roma Publications met zijn verse boekenoogst op de NY Art Book Fair. Het Mondriaan Fonds gaf een Bijdrage Kunstboekenbeurzen, om de internationale positie van de uitgeverij op de kunstboekenmarkt te versterken. Willems: ‘Dat mes snijdt aan twee kanten. Niet alleen de uitgeverij als creatief bedrijf krijgt een impuls, maar in één moeite door ook alle afzonderlijke kunstenaars die we vertegenwoordigen.’

Roger & Ari Marcopoulos & Experimental Jetset

Roger & Ari Marcopoulos & Experimental Jetset

En, hoe maakte je van Roma Publications op de beurs in New York een hot spot?

‘Op de eerste plaats door het aanbod dat op tafel ligt. Ik zorg ervoor dat ik rustig de tijd neem om een mooie presentatie te maken met alle boeken die het voorgaande jaar zijn verschenen; elk jaar kom ik met de nieuwe oogst. Die tafel zelf moet op een goede plek staan, liefst ook voorzien van wandruimte. Daar betaal je voor – a premium table with wall space. Vervolgens is het belangrijk om levendigheid rond je tafel te hebben, zodat het een ontmoetingsplek wordt. Dat gaat het best met betrokken kunstenaars en ontwerpers, zodat bezoekers ook met hen in gesprek kunnen gaan en er boeken gesigneerd kunnen worden. Dit jaar waren de drie leden van het Amsterdamse ontwerpstudio Experimental Jetset aanwezig met een speciale editie, Roma Publication 338, en kwam Dana Lixenberg persoonlijk over met twee koffers vol verse boeken over de rappers Tupac en Biggie, Roma Publication 336. Zij zijn vrienden, maar ook namen waar mensen op af komen. Zulke publicaties verkopen redelijk makkelijk.’

Roma Publications, Diego Tonus, The Presidents' Hammers

Roma Publications, Diego Tonus, The Presidents’ Hammers

Behalve met namen zoals deze, die voor extra aanloop zorgen, maakt Roma boeken met kunstenaars uit de luwte; hoe verhouden die twee zich tot elkaar op de beurs?

‘Nadeel kan zijn dat stillere boeken wat minder worden opgepakt. Tegelijk moet je erkennen: dit is New York, het doet ertoe dat mensen rond je tafel zoemen. In Berlijn bijvoorbeeld, waar ik dit najaar naartoe ga, heerst een andere dynamiek; bezoekers geven minder makkelijk geld uit maar nemen de tijd en tonen meer belangstelling voor achtergrondinformatie. En verder is er los van het moment nog een heel andere kant aan de zaak en die is van langere adem. Die bestaat uit het vestigen van een eigen naam in de loop der jaren, als uitgeverij, waardoor een vast publiek van volgers en liefhebbers je weet terug te vinden.

‘Dit jaar was ik voor de negende keer op de NY Art Book Fair; nu voor het eerst mede dankzij het Mondriaan Fonds. Continuïteit klinkt misschien weinig sensationeel, maar is wel degelijk mijn grootste troef. Het heeft geen zin om één keer te vlammen en het daarna op te geven. Ook voor continuïteit is de bijdrage van het fonds doorslaggevend, want telkens moet je opnieuw de balans opmaken: welke beurs dit jaar wel en welke niet? Ik heb even zitten tellen. In 2014 bezocht ik er vier; in 2017 zeven en dit jaar zijn het er tien. Die toename is er niet voor niets. Voor de zichtbaarheid en distributie van boeken vormen beurzen dé schakel tussen studio en publiek; tussen uitgeverij en publiek. Ze zijn nodig maar veeleisend. Met persoonlijk engagement, inzet en samenwerking met vrienden kun je ver komen, maar je loopt ook tegen grenzen op. Dan tilt een impuls als die van het Mondriaan Fonds het werk een stap verder.’

Roma Publications, Katinka Bock, Intenso

Roma Publications, Katinka Bock, Intenso

Roma Publications wordt dit jaar twintig: ‘Het blijft een creatief bedrijf; iets anders dan een geoliede verkoopmachine.’

Het is dit jaar twintig jaar geleden dat grafisch ontwerper Roger Willems samen met kunstenaars Mark Manders en Marc Nagtzaam met het maken van boeken begon. In de samenvoeging van voornamen herinnert Roma aan dit vriendenpact. Het werk van Marc Nagtzaam verscheen in 1998 als Roma Publication 1. Geld kwam in die tijd binnen door ontwerpklussen in opdracht van anderen. Maar er werden steeds meer boeken in eigen beheer bedacht en gemaakt, in een breed spectrum van documentaire fotografie, kunsttheorie en autonoom kunstenaarsboek. Inmiddels komt uitgave nummer 350 naderbij en is voor de distributie in de loop der jaren een nauwe samenwerking met Idea Books uit Amsterdam ontstaan. Ruim de helft van alle boeken wordt nog altijd ontworpen door Roger Willems. Inclusief eigen signatuur is Roma uitgegroeid tot volwassen uitgeverij.

Willems: ‘Wij zagen Roma altijd als vrije ruimte, waar we in de avonduren in op konden gaan. Dat gevoel hoort er nog steeds bij. De nieuwste publicatie, Roma 340, die ik gisteren de wereld in heb gestuurd, is een blog van Bart Lodewijks uit Calcutta, die daar via het Mondriaan Fonds als artist in residence verblijft. Dus geen papier deze keer, maar het eerste deel van een serie gratis e-books. Want Roma is en blijft een creatief bedrijf, iets anders dan een geoliede verkoopmachine. Alleen: je wilt ook graag dat de boeken die over het algemeen een specifieke tactiele kant hebben, zichtbaar zijn en bij een geëigend publiek belanden. Dan kun je niet om de kunstboekenbeurzen heen. Het spanningsveld tussen vrije en economische ruimte houdt het ook scherp. Misschien moeten we later dit jaar maar eens een jubileumfeestje geven.’

Tot en met 19 november is bij Grimm Gallery de tentoonstelling American Images met foto’s van Dana Lixenberg te zien, die vergezeld gaat van het door Roma uitgegeven boek Tupac/Biggie.

Het blog van Bart Lodewijks is hier te vinden.