interviews

‘SHEBANG wordt een hybride lab voor de kunsten, met als goed voorbeeld The Centre for the Less Good Idea in Johannesburg’

Annet Zondervan tijdens Oriëntatiereis 2018 Annet Zondervan tijdens Oriëntatiereis 2018

Ze wist haar vliegangst te overwinnen, speciaal voor de oriëntatiereis van het Mondriaan Fonds naar Zimbabwe en Zuid-Afrika. Al jaren werkt haar organisatie samen met kunstenaars uit deze landen, vertelt Annet Zondervan. Ze is directeur van het Centrum voor Beeldende Kunst Zuidoost in de Amsterdamse Bijlmermeer, met een sterk intercultureel tentoonstellings- en aankoopprogramma. ‘Dit is het meest Afro-Caribische stuk van Amsterdam; dat spiegelt zich in ons profiel,’ zegt ze. ‘Denk aan het overzicht Contemporary Art in Zimbabwe uit 1998 of onze betrokkenheid bij Tell Freedom: 15 South African artists in Kunsthal KAdE in 2018. Donna Kukuma en Bronwyn Katz maakten in onze residency nieuw werk voor deze tentoonstelling en Dineo Bopape ontwikkelde een bescheiden participatieproject met bewoners van Amsterdam Zuidoost.’

Zondervan somt met gemak diverse vruchten op van de atelier- en museumbezoeken, debatten en verkenningen in Zimbabwe en Zuid-Afrika. ‘De internationale uitwisseling wordt door de ontmoetingen meteen versoepelt. Zo heb ik voor de CBK-uitleencollectie aankopen kunnen doen bij Patrick Makumbe in Harare, een eerdere resident van de Rijksakademie Amsterdam. Maar belangrijk op onderliggend niveau is de kans in de cultuur ter plaatse te kunnen stappen; de sociale, politieke en artistieke context te ervaren in plaats van er op afstand over te lezen of via tv naar te kijken. CBK Zuidoost begeleidt in Amsterdam het toekomstige gedenkteken voor Nelson Mandela. Voor mij als projectleider was de reis naar Kaapstad en Johannesburg daarbij zeer leerzaam. Met het trauma van de Apartheid zijn emoties gemoeid die ook raken aan Mandela’s imago. Zijn representatie vraagt om een grotere mentale sensitiviteit dan we in Nederland vaak denken. Drie kunstenaars maken nu een schetsontwerp: Sokari Douglas Camp uit Nigeria en Dineo Bopape en Mohau Modisakeng uit Zuid-Afrika. Hun plannen worden deze zomer gepresenteerd.’

‘Een mix van culturen en toekomstperspectieven, kriskras door alle kunsten heen’

En Zondervan heeft met CBK Zuidoost nog een opwindend plan in petto: een multidisciplinaire, interculturele, in alle opzichten uitgesproken hybride kunsthal, onder de naam SHEBANG. ‘Theater, erfgoed, beeldende kunst, literatuur, dans en muziek; zowel gemaakt door jonkies als door doorgewinterde meesters: alle mogelijke makers kunnen elkaar hier begeesteren. Het is een lab voor samenwerking kriskras door de generaties en de kunsten heen. Denk aan een operadiva plus jonge danser en kunstenaar die het thema Afro-futurisme te lijf gaan. SHEBANG wordt een productiehuis waar ook het publiek welkom is, naar het goede voorbeeld van The Centre for the Less Good Idea, van kunstenaar William Kentridge, in Johannesburg. Ook dat is een hybride plek, met ruimte voor falen en opnieuw beginnen, omdat het tweede idee vaak beter blijkt te zijn dan het eerste, en juist het proces van samenwerking verrassende uitvindingen oplevert’, aldus Zondervan.

Samen met het Bijlmer Parktheater en Imagine IC, netwerk voor immaterieel erfgoed in Amsterdam, is Zondervan met CBK Zuidoost de plannen voor SHEBANG aan het verfijnen. Ze heeft goede hoop dat via een combinatie van culturele en stedenbouwkundige budgetten het idee zal worden uitgevoerd en een nieuwe permanente plek wordt gerealiseerd in wat ze noemt ‘het culturele ecosysteem’ van de Bijlmer. ‘Onze samenleving is een mix van generaties, culturen en toekomstperspectieven; die hybride realiteit spiegelt zich in alle disciplines; dat is de wereld van SHEBANG.’