interviews

‘Verbinding was ons thema en doel – nu zagen we het voor onze ogen gebeuren’

‘De kracht van de hele stad werd ineens zichtbaar,’ vertelt directeur Deirdre Carasso van het Stedelijk Museum Schiedam over de tentoonstelling Vaandels & Verhalen. ‘Bewoners kwamen uit alle hoeken en gaten en staken elkaar aan. Vaak hadden we meteen contact; soms was een vereniging minder makkelijk gevonden, maar toen de inventarisatie eenmaal rond was ging het voort met een sneeuwbaleffect.  Mensen vonden de weg naar het museum, gingen samen achter de naaimachine zitten, schouder aan schouder met leden van andere verenigingen. Dat was hartveroverend. Verbinding was ons thema en doel – nu zagen we het voor onze ogen gebeuren!’

Het Stedelijk Museum Schiedam nodigde in 2017 alle plaatselijke verenigingen uit voor een persoonlijke kennismaking, met het voorstel een eigentijds vaandel te maken in aanvulling op de historische vlaggen en vaandels in de museumcollectie. Uiteindelijk kwamen verleden en heden in één theatrale tentoonstelling samen. De vele eigenhandig in het ‘vaandelatelier’ in elkaar gezette gloednieuwe exemplaren hingen in twee zalen naast eerbiedwaardig oude vlaggen die over tafels waren uitgespreid, zoals het ‘Wapen van Schiedam’, een schenking van de schutterij, daterend uit 1700.

De culturele diversiteit was enorm;  van Dahliavereniging tot Vluchtelingenwerk

‘Bij de start dachten we aan een stuk of dertig verenigingen’, bekent Carasso. ‘Maar al heel snel werden dat er zo’n zeventig. Vrijwel allemaal deden ze actief mee: van Dahliavereniging tot Vluchtelingenwerk, van Jeneverproefkring tot Vrouwenkoor, van Scouting en Taekwondo tot Alevitische Vereniging. De culturele diversiteit was enorm. Zoveel verenigingen, zoveel verhalen. Bijvoorbeeld over de energie die vrijkomt bij de drumfanfare of de spetterende zwemclub. We hebben een Facebookpagina in het leven geroepen, Hallo Schiedam, waarop alle verhalen verder worden verteld.’

Bij het verstevigen van de band tussen het museum, de naaste omgeving en het publiek is Vaandels & Verhalen een voorlopig hoogtepunt voor Carasso. Sinds haar aantreden in 2016 profileert het museum zich nadrukkelijk via het publiek, als ‘museum voor én van de mensen.’ Het Mondriaan Fonds kende aan deze manifestatie, pilot in het nieuwe publieksbeleid, een Bijdrage Meerjarenprogramma’s Musea en overige Erfgoedinstellingen toe.

‘Bij het verlevendigen van zo’n fijnmazig netwerk met nieuwe publieksgroepen is de participatie van een publiek fonds als het Mondriaan Fonds essentieel. Gemeenschapsgeld komt zo direct de gemeenschap ten goede,’ zegt Carasso. ‘Er zijn bizar veel mensen betrokken bij een manifestatie als deze, die de hele stad bestrijkt en in huis haalt. Het museum stond dag in dag uit als gasthuis open; trefpunt voor samenwerking en ontmoetingen. In ons vaandelatelier zijn alle geuren en kleuren van Schiedam tot uiting gekomen. Die schakeringen hadden we anders nooit over de volle breedte kunnen tonen.’

De Historische Vereniging en de Stichting Mooi Werk waren belangrijke partners van het museum, evenals kunstenaar Sara Vrugt. Als spil tussen historisch erfgoed en actualiteit begeleidde zij de verenigingen bij het ontwerpen en uitvoeren van de vaandels, die daarna op de tentoonstelling werden uitgelicht, maar bovendien in een veelkleurige optocht door Schiedam gedragen werden. Cultureel erfgoed dat ‘in een vrolijke chaos’ tot leven kwam.

Driehonderd deelnemers liepen mee. ‘Een superfeestje, Schiedam op zijn best!’, zegt één van hen, in het boekje Het verhaal van Vaandels & Verhalen, waarmee het museum de nieuwe herinneringen heeft vastgelegd.  Deirdre Carasso: ‘En dit is pas het begin.’