interviews

Yazan Maksoud – Nederland leren kennen door de kunst

Give Us The Museum ,2018, Stedelijk Museum Amsterdam. Foto: Nasam Abboud Give Us The Museum ,2018, Stedelijk Museum Amsterdam. Foto: Nasam Abboud

Voordat Yazan Maksoud in 2015 de oorlog in Syrië ontvluchtte, voltooide hij zijn studie beeldende kunst aan Damascus University. Toch voelde hij zich ‘als een kind, hooguit een 13-jarige’, toen hij net in Amsterdam woonde. Lost in translation. ‘Ik sprak Engels en leerde Nederlands, maar zette de woorden één op één uit het Arabisch over. Dat sluit niet helemaal aan, want elke taal heeft een eigen identiteit. Als je in Syrië iets vreemd noemt, betekent dat: bijzonder, cool. In Nederland is vreemd eerder negatief dan positief. Strange!’

Met die gevoelens van ontheemding en vervreemding wilde hij afrekenen, zo gauw mogelijk. ‘Ik zocht contact met de omgeving, mensen om me heen en collega-kunstenaars. Ik heb Nederland leren kennen door de kunst, als spiegel van de samenleving. Kunstenaars verbeelden persoonlijke en sociale onderwerpen, in een taal die los staat van het alfabet. Die taal is mij eigen. Daarin vind ik informatie en mijn bevestiging.’

Bij het Mondriaan Fonds reageerde Maksoud op de Open Oproep voor kunstenaars met een vluchtelingverleden. Via deze (tijdelijke) regeling krijgt hij een budget voor het opbouwen van zijn kunstenaarspraktijk plus een mentorschap van twaalf maanden. Eylem Aladogan (1975, Tiel), collega-kunstenaar en hoofd van de afdeling keramiek op de Gerrit Rietveld Academie, is zijn sparring partner. ‘De samenwerking helpt bij het ontwikkelen van een professionele carrière, maar is ook inhoudelijk waardevol,’ aldus Maksoud. En Aladogan zegt: ‘Dubbel spannend is het openen van nieuwe wegen binnen de kunstwereld én het kunstenaarschap. Iedereen heeft een eigen verhaal, dat dat van de ander aanvult. Het gaat om menselijke processen, daarin verschilt het ene mentorschap niet zoveel van het andere. Maar als je negatieve ervaringen achter je moet laten, is het vinden van nieuwe wegen nog belangrijker.’

Give Us The Museum, 2018, Stedelijk Museum Amsterdam

Give Us The Museum, 2018, Stedelijk Museum Amsterdam

Met het hardop benoemen van zijn achtergrond als vluchteling heeft Maksoud geen moeite. ‘Het is deel van mijn leven. En niet alleen van het mijne. Vluchtelingen zijn deel van de wereld. Het níet benoemen maakt het probleem niet weg.’ Zijn ervaringen dringen door in zijn werk. In het Stedelijk Museum in Amsterdam bouwde hij in 2018 op de tentoonstelling Give Us The Museum een kamer met drie zwarte wanden, waarop het publiek met krijt kon reageren op schilderijen, teksten en tekeningen gemaakt van dagelijkse levensmiddelen als koffie en thee. Maksoud beschouwt de intieme installatie, met de titel They Are Still There, als ‘een reflectie van een schuilplaats, waar je niet vrijuit leeft, maar overleeft, met al je dromen.’

Yazan Maksoud. Foto: Mazen Ashkar

Yazan Maksoud. Foto: Mazen Ashkar