interviews

‘Het is een denkoefening, een poëtische verzameling eilanden, die uitlokt tot het doen van ontdekkingen’

Winnaar Prix de Rome Architectuur 2018 Alessandra Covini met minister Van Engelshoven (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap). Foto: Bas Czerwinski Winnaar Prix de Rome Architectuur 2018 Alessandra Covini met minister Van Engelshoven (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap). Foto: Bas Czerwinski

‘Het was een groot plezier om deze plannen voor de stad te bedenken en in beeld te vangen, bruggen te slaan tussen verleden, heden en toekomst. Dat begon met het verzamelen van verhalen die bij Amsterdam horen als stad aan het water, verhalen over botenbouwers, zeevaarders, en ontdekkingsreizigers, maar ook over agrariërs en handelaren. Ik vorm de geschiedenis om in een veelzijdige skyline voor de 21e eeuw; een stad vol openbare plekken die het geheugen bewaren en een speels karakter hebben, waarin de toekomst zich aftekent. Iedereen kan er zijn eigen mix van herinnering en verbeelding de vrije loop laten.

‘Door van de Sixhaven een verzameling eilanden te maken wordt het een wereld in zichzelf die tot reizen uitlokt, tot varen, zwerven, een fysieke ervaring die de stad in een wisselend licht zet. Het is een nieuwe typologische benadering van de stad, met als bron van inspiratie de lusthoven langs de Vecht in Nederland, evenals de tuinen van Bomarzo in Italië, met hun grillige sculpturen en expressieve architectuur. Alle eilanden verschillen, in een rijm met de diversiteit aan profielen van bewoners en bezoekers, maar ook van planten, vogels en andere dieren.

‘Zeker, het ontwerp is een denkoefening, maar we hebben genoeg kennis om het uit te voeren. De tuinen, stranden, minerale formaties of de drijvende bossen zouden nieuwe vormen van publieke ruimte aan de stad kunnen bieden, verankerd in de haven of vrij bewegend. Wat ik hoop, eerlijk gezegd, is dat er werkelijk iets uit voortkomt.’

Alessandra Covini, Amsterdam Allegories, in Prix de Rome tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut. Foto: Johannes Schwartz

Alessandra Covini, Amsterdam Allegories, in Prix de Rome tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut. Foto: Johannes Schwartz

Met haar ontwerpvoorstel Amsterdam Allegories, een poëtisch stadslandschap van 21 eilanden in de ommuurde Sixhaven, won architect Alessandra Covini (Milaan, 1988) de Prix de Rome Architectuur 2018. Ze kreeg de prijs onlangs uit handen van minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bij het Nieuwe Instituut in Rotterdam, waar een tentoonstelling is ingericht met werk van alle genomineerden. De hoofdprijs van de Prix de Rome Architectuur omvat een geldbedrag van 40.000 euro, een werkperiode van drie maanden bij de American Academy in Rome én, zoals Birgit Donker, directeur van het Mondriaan Fonds dat voor de prijs verantwoordelijk is, bij de uitreiking zei: eeuwige roem.

‘Pleidooi voor de vrijheid van het experiment, met masten voor de trekvogels, rijmend op de scheepsmasten in de haven’

Covini studeerde in 2014 af aan de TU Delft en richtte in 2015 haar eigen studio op in Rotterdam, Studio Ossidiana, die ze tegenwoordig leidt met haar partner Giovanni Belotti. Haar maquette voor Amsterdam Allegories is rijk aan materialen en kleuren, variërend van een koepellandschap met glazen stolpen, als ode aan het betreurde Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam dat in 1929 door brand werd verwoest, tot en met glinsterende metalen complexen voor afvalverwerking, naast sculpturale constructies in pasteltinten en, her en der verstrooid door het stadslandschap, fragiele hemelladders. ‘Dit zijn masten waar de trekvogels op kunnen rusten,’ wijst Covini. ‘Ze herinneren aan de vele scheepsmasten in de havens en concurreren daar als luchttekening misschien ook een beetje mee, ook vanwege hun verschillende bestemming.’

Alessandra Covini, Amsterdam Allegories, inzending Sixhaven. Foto: Majda Vidakovic

Alessandra Covini, Amsterdam Allegories, inzending Sixhaven. Foto: Majda Vidakovic

Hoewel ze uitbundig vertelt over haar werk, heeft het winnen van de prijs haar overrompeld: ‘Nachtmerries heb ik ervan gehad. Bij mijn presentatie voor de jury had ik het gevoel verbaal verstrikt te raken in de vele verhalen die elkaar aanvullen en overlappen. Maar dat labyrintische karakter hoort ook bij dit werk. Amsterdam Allegories is niet één verhaal, maar een verzameling, die aan de veelzijdigheid van de stad en de omgeving recht wil doen. In grote lijnen gaat het over de verschuiving die zich voordoet in het beeld en functioneren van Amsterdam; over de manier waarop Amsterdam zich van de Amstel naar het IJ toewendt, van het oude centrum naar een toekomstige stad, met een pleidooi voor de vrijheid van het experiment. Het is een heroverweging van de stad en het vocabulaire ervan. En in de verzameling eilanden zelf, mijn ontwerp voor de Sixhaven, wordt de veelzijdige identiteit van de waterstad gevierd, met vrije ruimte voor de dromen, verlangens en obsessies van de gebruikers, die zelf de stad kunnen scheppen en herscheppen.’

‘De Prix de Rome biedt een ongelofelijke verruiming van mogelijkheden, vooral voor het vrij beproeven van ideeën. Optimistisch, experimenteel, visionair, dat wel, maar niet utopisch’

Kunst en geschiedenis, architectuur en stedenbouw komen bij Covini samen in een toekomstbeeld dat de spelende mens ruim baan geeft. Het gedachtegoed van een kunstenaar als Constant, die samenwerkte met architect Aldo van Eyck, is niet ver weg. Covini: ‘De werkperiode van de Prix de Rome en het winnen ervan betekenen voor mij een ongelofelijke verruiming van mogelijkheden, vooral voor het beproeven van ideeën. Dat kunnen visionaire ideeën zijn, maar toch: ze liggen niet ver van de realiteit. Mijn ideeën zijn optimistisch en experimenteel, dat wel, maar niet utopisch. We zouden ze kunnen uitvoeren.

‘Voor de plaats Vleuten, in de provincie Utrecht, ben ik een speeltuin aan het maken, die niet zoals zo vaak het geval is een groep toestellen zoals glijbanen en klimrekken bij elkaar zet, maar zich ontvouwt als een avontuurlijk landschap dat erom vraagt op onderzoek uit te gaan en de verbeelding vrij te laten. Het wordt opgebouwd uit beton in vele schakeringen groen en biedt ruimte om te dwalen, zoals een labyrint, met vele doorgangen en openingen waar spelende kinderen doorheen kunnen of zich in kunnen verstoppen. Hier speelt een herinnering doorheen aan het ruimtelijk gebruik van kleur en het aanleggen van speelvelden door Constant en Aldo van Eyck. Maar het laat ook zien dat de werkelijkheid zich naar de verbeelding kan voegen.

‘De Prix de Rome en de ruimte voor denkoefeningen die deze prijs biedt, zie ik als een kans op grotere schaal aan de verbeelding te bouwen.’