Het Mondriaan Fonds heeft een visie op culturele diversiteit geformuleerd in het beleidsplan 2017-2020. Het houdt daarbij rekening met de Code Culturele Diversiteit. Deze code biedt sinds 2011 handvatten aan de cultuursector gericht diversiteitsbeleid te formuleren, uit te voeren en te evalueren. Het Mondriaan Fonds inventariseert structureel in hoeverre aan de code wordt voldaan.

Wat wordt bedoeld met pluriformiteit en culturele diversiteit?
Het thema culturele diversiteit staat al jaren op de agenda van het Mondriaan Fonds. Het fonds spreekt liever van het bredere en inclusievere begrip (culturele) pluriformiteit of inclusiviteit, waarmee naast culturele afkomst of achtergrond ook gelet wordt op gender, leeftijd of regionale spreiding. Het fonds wil aan deze pluriformiteit bijdragen en deze een stap verder brengen.

Wat is de visie van het Mondriaan Fonds?
Het Mondriaan Fonds heeft in het beleidsplan 2017-2020 een visie op pluriformiteit geformuleerd vanuit het bredere uitgangspunt dat de burger van nu en de toekomst het vertrekpunt en het bestaansrecht zijn van het fonds. Deze overtuiging is verankerd in het instrumentarium en de werkwijze van het fonds, dat zo open en inclusief mogelijk wil zijn.
Als publiek stimuleringsfonds investeert het Mondriaan Fonds namens de burger in beeldende kunst en cultureel erfgoed. Deze zijn pluriform en ondersteunen een open democratie. Ze zijn extreem publiek goed. En ze zijn een oefening in pluraliteit; zorgen voor variaties op de werkelijkheid; zijn van nature kosmopolitisch en grenzeloos. Gaan uit van mogelijkheden in plaats van grenzen. Daarmee dragen ze bij aan een vrije geest en een open blik, die zo onontbeerlijk zijn voor een democratie die meer is dan de stem van de meerderheid. Het fonds stimuleert de laboratoriumfunctie van kunst en erfgoed en de prikkelende en samenbindende rol die ze spelen in de samenleving. Een bloeiend cultureel leven gaat om meer dan alleen het spectaculaire, het gekende en het gevestigde. Het gaat ook om het ondersteunen van het nog niet gekende, het nog niet gevestigde, van interessante initiatieven die een andere artistieke taal willen spreken en/of die alternatieve manieren hebben gevonden om het publiek te bereiken. Deze dynamiek stimuleert innovatie van het culturele leven.

Wat betekent dit in de praktijk?
Pluriformiteit vormt een integraal onderwerp van de praktijk van het fonds. Het Mondriaan Fonds stelt, zoals de code vraagt, concrete doelen op het punt van pluriformiteit. Wat adviseurs, medewerkers en toezichthouders betreft streeft het fonds naar een representatieve afspiegeling van de samenleving. Zo wordt bij de benoeming van nieuwe adviseurs en ook in het aanstellingsbeleid van fondsmedewerkers gelet op achtergronden die even divers zijn als de samenleving zelf. Daarnaast streeft het fonds er bij het aanstellen van adviseurs en medewerkers naar dat zij de competentie ‘interculturele sensitiviteit’ bezitten, zoals deze in de code wordt beschreven: ‘De mate waarin een persoon actief interesse toont in anderen, hun achtergrond, behoeften en perspectieven.’ Bij vacatures van medewerkers geldt: alle vacatures worden verspreid via sleutelfiguren en binnen cultureel diverse netwerken, zoals dat van Binoq Atana, het wervingsbureau Colourful People en regionale netwerken als die van We The North.

Bij de beoordeling van aanvragen maakt het fonds gebruik van adviseurs. Zij zijn experts op hun gebied en kunnen aanvragen op waarde schatten. De adviseurs worden openbaar geworven en op voordracht van een selectiecommissie aangesteld. Belangrijk bij de selectie is dat de adviescommissies zo zijn samengesteld dat ze over alle aspecten en de gehele breedte van de aan hen voorgelegde aanvragen kunnen oordelen. Daarom moeten de adviseurs beschikken over kennis van het veld, het vermogen te analyseren, over hun eigen voorkeuren heen kunnen kijken, en tot een afgewogen oordeel kunnen komen. Voor het Mondriaan Fonds is het belangrijk dat adviseurs een open blik hebben, beschikken over een brede en inclusieve manier van kijken en oordelen, dat zij nieuwe en open perspectieven kunnen bieden op ontwikkelingen in de beeldende kunst en het cultureel erfgoed en de maatschappij. Nadrukkelijk wordt gelet op pluriformiteit en interculturele sensitiviteit, waarmee wordt bedoeld het vermogen om interesse te hebben voor anderen, hun achtergrond, behoeften en perspectieven. Ook wordt bij de aanstelling van adviseurs rekening gehouden met spreiding in allerlei opzichten: geografisch, man/vrouw, cultureel divers, leeftijd, et cetera.

Bij de beslissing over het verstrekken van een bijdrage is een inclusief kwaliteitsbegrip een belangrijk criterium. Dit maakt deel uit van de Algemene Voorwaarden van het fonds en wordt als volgt beschreven: “Uitgangspunt is een inclusief kwaliteitsbegrip waarbij rekening wordt gehouden met de eigen context waarbinnen elke aanvraag is ingediend of uitgevoerd. Het Mondriaan Fonds wil bijdragen aan de pluriformiteit die eigen is aan beeldende kunst en cultureel erfgoed. Culturele, geografische en andere vormen van diversiteit worden hierbij gewogen.” Met dit kwaliteitsbegrip en de accenten uit het beleidsplan worden de criteria uit het beleidskader geborgd, te weten: artistieke kwaliteit, bevordering van educatie en participatie, maatschappelijke waarde en geografische spreiding.

Het actief uitdragen van zijn visie, eveneens een fundament van de code, doet het fonds bijvoorbeeld door pluriforme voorbeeldprojecten prominent op de website te plaatsen, deze waar relevant toe te lichten met een blog en de visie te vertalen naar concrete acties voor publiek en voor medewerkers. In zijn communicatie streeft het Mondriaan Fonds er – in navolging van de kabinetsvoornemens – zoveel mogelijk naar genderinclusief te communiceren. De communicatiestrategie van het Mondriaan Fonds sluit aan bij de hierboven beschreven visie en doelen uit het beleidsplan. Het Mondriaan Fonds wil een open en inclusief fonds zijn, effectief uitdragen waar het voor staat, wie kunnen aanvragen en wat voor rijke resultaten dat oplevert voor de samenleving.