Het Nederlands paviljoen op de 61e internationale kunstbiënnale van Venetië werd vanmiddag officieel geopend door Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima. Tijdens de opening namen zij het boek in ontvangst dat in opdracht van het Mondriaan Fonds werd gemaakt ter gelegenheid van 130 jaar Nederlandse vertegenwoordiging op de Biënnale van Venetië. Ook minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert was aanwezig en richtte zich met een toespraak tot het publiek.
De Nederlandse inzending The Fortress is een presentatie van kunstenaar Dries Verhoeven en curator Rieke Vos. Het duo neemt het Nederlands paviljoen en de tegenstrijdigheden van de Biënnale van Venetië als uitgangspunt voor een kunstwerk dat gaat over de neiging tot zelfbehoud in het licht van grote geopolitieke onzekerheid.
Dries Verhoeven:
‘De afgelopen weken toonden zich de scheuren in het evenement dat de Biënnale graag wil zijn, ook hier zagen we hoe de wereld van gisteren krampachtig in stand wordt gehouden. We zijn ontzettend dankbaar dat we met The Fortress een kritische blik kunnen werpen op het Nederlands paviljoen en de biënnale zelf. De komende zeven maanden zijn we samen met de dertien performers luid en duidelijk aanwezig in Venetië, we zullen blijven reflecteren op de uitdagende context waarin we ons begeven.’
Uit de toesprak van minister Letschert tijdens de openingsceremonie: ‘De kracht van kunst en cultuur is dat ze niet alleen schoonheid bieden, maar ook reflecteren op wat lelijk is, op onrecht en op machtsmisbruik. Ze kunnen ons verbinden, maar brengen ook ongenadig tegenstellingen en ongelijkheid aan het licht. Daarmee zijn ze onmisbaar voor een gezonde, veelstemmige en vrije democratie.’
Het is de eerste keer dat er performance te zien zal zijn in het Nederlands paviljoen. En de eerste keer dat het paviljoen zelf onderdeel wordt van het werk. Interim-directeur a.i. Mondriaan Fonds Eva Postema: ‘Met dit werk zal Verhoeven een treffend nieuw hoofdstuk toevoegen aan de presentaties in het Nederlandse paviljoen, waarmee hij tegelijkertijd het postmoderne paviljoen zelf in een nieuw licht plaatst. Door zich te verhouden tot zowel het evenement als de locatie, nodigt Dries Verhoeven ons uit om na te denken over de spanningen die daarin besloten liggen – een benadering die vandaag de dag bijzonder urgent en noodzakelijk aanvoelt.’
The Fortress is te zien van 9 mei – 22 november 2026. De opdrachtgever is het Mondriaan Fonds, het Nederlandse publieke fonds voor beeldende kunst en cultureel erfgoed.
Historisch overzicht
In het boek Nederland op de Biënnale van Venetië 1895-2025: 130 jaar beeldende kunst op een internationaal podium beschrijft kunsthistoricus Nathalie Zonnenberg in opdracht van het Mondriaan Fonds de geschiedenis van de Nederlandse deelname aan de Biënnale van Venetië, van 1895 tot 2025. Het is voor het eerst dat deze geschiedenis systematisch in kaart is gebracht. Het boek is vanaf 28 mei beschikbaar en nu al te bestellen via de website van Jap Sam Books. De publicatie verschijnt in het Nederlands (978-90-76936-66-6) en in het Engels (978-90-76936-67-3) en is verkrijgbaar voor €32,50.
Publicatie
Bij de tentoonstelling is een begeleidende publicatie verschenen. De catalogus The Fortress (in Nederlands en Engels) bevat bijdragen van Maurits de Bruijn, Bas Heijne, Eric Otiena Sumba, Dries Verhoeven, Rieke Vos en een voorwoord van Eelco van der Lingen. De publicatie bevat daarnaast uitgebreide visuele documentatie van het werk. De catalogus is voor €29,95 verkrijgbaar via Jap Sam Books (978-90-76936-65-9).