Voor de 61e editie van de Biënnale van Venetië presenteert Dries Verhoeven samen met curator Rieke Vos The Fortress. Het duo neemt het Nederlands paviljoen en de Biënnale van Venetië zelf als uitgangspunt voor een kunstwerk dat gaat over de neiging tot zelfbehoud in het licht van grote geopolitieke onzekerheid.
Tentoonstellingsdata: zaterdag 9 mei – zondag 22 november 2026 (previewdagen 6 – 8 mei)
Dagen: woensdag t/m zondag, op dinsdag toont het paviljoen als een gesloten sculptuur
Tijden: 12.00, 13.00, 14.00, 15.00, 16.00, 17.00 uur
Locatie: Nederlands paviljoen, Giardini, Venetië
Het paviljoen sluit zichzelf af
Het Nederlands paviljoen, ontworpen door Gerrit Rietveld en gebouwd met het optimisme van de naoorlogse jaren 50, kan worden gezien als het toonbeeld van openheid en vooruitgang. Maar tijdens de komende editie transformeert dit modernistische monument tot een antithese van zichzelf. In een 25 minuten durende rite de passage, keert de zonovergoten structuur zich geleidelijk af van de buitenwereld. Wat ooit licht, transparant en toegankelijk was, wordt donker, defensief en naar binnen gekeerd.
In The Fortress
Binnen in het paviljoen krijgt de oprukkende duisternis gestalte in een fysieke, indringende vocale performance. De performers in The Fortress grunten en growlen, een stemtechniek afkomstig uit de deathmetal waarbij de laagste registers van de stem worden ingezet. Het is alsof de omringende duisternis hun lichamen binnendringt. Naarmate het zicht verdwijnt, krijgen irrationele impulsen de overhand.
In het werk van Dries Verhoeven is het publiek nooit louter toeschouwer, maar altijd actief betrokken. Met The Fortress vraagt hij de bezoeker om zich volledig los te koppelen van de Giardini en over te geven aan een gedeelde, collectieve ervaring. Als een mot die op een vlam afgaat, volgt een performer het laatste spoor van daglicht dat zich over de wanden van het paviljoen beweegt. Vervolgens daalt volledige duisternis neer. Enkele ogenblikken lang blijft het publiek hangen in een zwarte leegte, totdat twee zijdeuren opengaan en het licht van de buitenwereld terugkeert.
Volgens de kunstenaar en curator, weerspiegelt The Fortress een bredere verschuiving in de hedendaagse samenleving: In een tijd die wordt gekenmerkt door groeiend nationalisme, geopolitieke conflicten, klimaatcrises en sociale ongelijkheid, staan de idealen die de naoorlogse liberale democratieën vormgaven steeds meer onder druk. Het paviljoen wordt zo een metafoor voor een westerse wereld die gevangen zit tussen haar verlichte zelfbeeld en een sombere toekomstvisie.
Dries Verhoeven:
‘Samen met een groep van dertien internationale performers ontwikkelen we een kunstwerk over de zoektocht naar houvast in een wereld uit balans. Ze gebruiken daarbij alleen hun valse stembanden. Met ongepolijste geluiden geven performers uitdrukking aan een maatschappelijke staat van ontreddering, en de volharding waarmee we ons, ook in de kunst, soms blijven vasthouden aan de wereld en de waarden van gisteren.’
De Biënnale paradox: open deuren, gesloten grenzen
De kunstenaar en curator nemen de tegenstrijdigheden van de Biënnale van Venetië zoals zij deze waarnemen als uitgangspunt van het werk. Vos:
‘De Giardini della Biennale belichaamt, met haar landenpaviljoens, een wereldorde uit vervlogen tijden. Landen die in werkelijkheid elkaar de oorlog verklaren of volkerenmoord plegen, staan hier gebroederlijk naast elkaar. De kunstruimte probeert het idee van een verlichte traditie en hoopvolle toekomst in stand te houden.’
Opdrachtgever Eelco van der Lingen:
‘We kunnen niet terug naar het optimisme en de hoop van 1954, maar we kunnen het paviljoen wel inzetten voor een presentatie die past bij de tijd waarin zij plaatsvindt. Dries Verhoeven zet het evenement en de locatie in om stil te staan bij de problematiek ervan, en dat is in deze tijd helaas bijzonder treffend en noodzakelijk.’
De performers (afwisselend)
Zeven maanden lag is de performance te zien het in Nederlands paviljoen. Het team bestaat uit 13 performers die elkaar afwisselen: Jennie Bergsli, Melyn Chow, Maarten Heijnens, Jana Jacuka, Dengling Levine, Diane Mahín, Maya Mertens, Marlen Pflüger, Marie Popall, Lisen Pousette, Olivia Rivière, Misty Superdeluxe en Harald Stojan.
Adviescommissie
Een breed samengestelde commissie adviseerde het bestuur van het Mondriaan Fonds positief over het plan van Verhoeven en Vos vanwege de bijzondere wijze waarop de actuele politieke ontwikkelingen in de wereld vertaald worden naar een beeldende performance. Verhoeven zal zo op treffende wijze een nieuw hoofdstuk toevoegen aan de presentaties in het Nederlands paviljoen. Tegelijkertijd plaatst hij het paviljoen zelf ook in een nieuw licht.
De commissieleden voor de Nederlandse inzending 2026 waren: Amira Gad (conservator Museum Boijmans Van Beuningen), Franziska Nori (directeur Frankfurter Kunstverein), Manuel Segade (directeur Reina Sofía), Jörgen Tjon A Fong (voorm. directeur Kleine Komedie, curator, crossmediaal eindredacteur Omroep Max) en Barbara Visser (beeldend kunstenaar). Eelco van der Lingen (directeur Mondriaan Fonds) was voorzitter.
Eelco van der Lingen, directeur Mondriaan Fonds en opdrachtgever:
“Na de verhuizing van melanie bonajo naar een kerk buiten de Giardini in 2022 en het plaatsmaken van Renzo Martens voor het Congolese collectief CATPC in 2024 worden opnieuw gangbare conventies opzijgezet en hiërarchie en nationale representatie bevraagd. Het gebouw, de tuin, de biënnale en de verhouding met de wereld daarbuiten verdienen het om bediscussieerd te worden en ik kijk daarom uit naar de ingreep van Dries Verhoeven en de vragen die het zal opwerpen.”
Houd onze website in de gaten en volg ons op Instagram voor updates.
Dries Verhoeven & Rieke Vos
Dries Verhoeven is beeldend kunstenaar en theatermaker. Hij realiseert installaties, performances en interventies in de publieke ruimte die een kritische blik werpen op de morele fricties in de laat-kapitalistische samenleving. Rieke Vos is kunsthistoricus en curator en werkt discipline-overschrijdend. Sinds 2023 is ze conservator hedendaagse kunst bij Teylers Museum in Haarlem.
Mondriaan Fonds als opdrachtgever
Het Mondriaan Fonds, het publieke stimuleringsfonds voor beeldende kunst en cultureel erfgoed, is verantwoordelijk voor de Nederlandse inzending voor de Biënnale van Venetië. De presentatie wordt gefinancierd uit het internationale budget dat het fonds ontvangt van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW).