De Johannes Vermeerprijs 2026 is toegekend aan dichter en performer Babs Gons. De jury, onder voorzitterschap van Dagmar Oudshoorn, heeft haar unaniem voorgedragen. Gons ontvangt de prijs vanwege haar grensverleggende, multidisciplinaire praktijk, waarin zij poëzie, spoken word, performance en maatschappelijk engagement laat samenvloeien tot een geheel eigen genre, waarin haar taal met grote zeggingskracht zowel het persoonlijke als het publieke domein verrijkt. De prestigieuze Nederlandse staatsprijs voor de kunsten, in 2008 ingesteld door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, wordt op maandag 23 november 2026 uitgereikt in de Nieuwe Kerk in Den Haag door Rianne Letschert, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Aanjager
Babs Gons is schrijver, dichter, performer, presentator en programmamaker. Als dichter
en performer geldt zij als een van de belangrijkste aanjagers van spoken word-poëzie in
Nederland. Gedurende ruim vijfentwintig jaar heeft zij ook als initiator en artistiek leider
een onmiskenbare en beslissende bijdrage geleverd aan de ontwikkeling en
professionalisering van spoken word. Gons heeft binnen het Nederlandse poëtische en
literaire landschap een geheel eigen, artistiek en multidisciplinair genre ontwikkeld, dat
zich kenmerkt door een sterke maatschappelijke betrokkenheid.
Ze treedt wereldwijd op en haar veelzijdige oeuvre, dat nationaal en internationaal
wordt gewaardeerd, is bekroond met talrijke onderscheidingen, waaronder de
podiumpoëzieprijs De Johnny (2022) en de Gouden Ganzenveer (2024). Van 2023 tot
2025 was zij Dichter des Vaderlands, in het laatste jaar van haar aanstelling werd deze
functie omgedoopt tot Dichter der Nederlanden.
In 2019 stelde zij Hardop samen, een bloemlezing met het werk van achttien spoken
word-dichters. Twee jaar later volgde haar officiële poëziedebuut Doe het toch maar. In
2022 verscheen onder de titel Alles wat je liefhebt wordt mooi een selectie van haar
columns in Het Parool. In 2026 werd haar bundel Wie zijn we morgen gepubliceerd.
Taal
Haar poëzie reikt verder dan de pagina alleen. Het leeft in de voordracht en de
ontmoeting, waar het juist in samenspel met het publiek zijn volle betekenis vindt.
Gons’ stem, ritme en aanwezigheid vormen een essentieel onderdeel van haar
kunstenaarschap. Wanneer zij declameert, worden luisteraars direct geraakt door de
intensiteit en zeggingskracht van haar woorden. “Haar taal is helder, haar zinnen beweeglijk, haar woorden trefzeker en haar intentie warm. Met kernachtige precisie
raakt zij de hartslag van de samenleving”, aldus de jury van de Johannes Vermeerprijs.
Publieke domein
Als multidisciplinair kunstenaar beweegt Gons zich met grote vanzelfsprekendheid
binnen de culturele, maatschappelijke en politieke domeinen. Waar zij ook spreekt, van
detentiecentra tot internationale literaire festivals en van culturele manifestaties tot
nationale herdenkingen, verbindt zij generaties en gemeenschappen met elkaar en
verrijkt zij het maatschappelijke gesprek met de meerstemmigheid en brede reikwijdte
van haar kunstenaarschap. “Met compassie en dankbaarheid voor haar publiek vangt zij
in ogenschijnlijk eenvoudige, maar scherpe bewoordingen de maatschappelijke
pijnpunten en menselijke kwetsbaarheid. Haar artistieke werk creëert een taal voor de
vraagstukken van onze tijd, maakt deze indringend invoelbaar en nodigt uit tot zowel
zachtheid als kracht. Daarin schuilt de onmiskenbare betekenis van haar oeuvre”, aldus
de jury.
Te zien
Ter gelegenheid van de uitreiking van de Johannes Vermeerprijs presenteert het
ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een impressie van het werk van de
prijswinnaar in de OCW-etalage. De tentoonstellingsruimte bevindt zich direct naast de
ingang van het ministerie aan de Rijnstraat 50 te Den Haag en is vrij toegankelijk. De
tentoonstelling is te zien vanaf 23 november 2026.
Over de prijs
De Johannes Vermeerprijs is de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten. De winnaar
kan het daaraan verbonden bedrag van 100.000 euro besteden aan een speciaal project
binnen het eigen werkterrein. De Nederlandse regering heeft de prijs in 2008 ingesteld
om uitzonderlijk artistiek talent te eren en te stimuleren. De organisatie van de prijs is in
handen van de zes rijkscultuurfondsen met het Mondriaan Fonds als penvoerder en kan
worden toegekend aan in het Koninkrijk der Nederlanden werkende en/of wonende
kunstenaars uit alle artistieke disciplines. De prijs werd eerder uitgereikt aan Marco
Gerris, Marit Törnqvist, Tania Kross, Arnon Grunberg, Natasja Kensmil, Rineke Dijkstra,
Ivo van Hove, Janine Jansen, Iris van Herpen, Steve McQueen, Michel van der Aa, Irma
Boom, Rem Koolhaas, Marlene Dumas, Erwin Olaf (†), Alex van Warmerdam en Pierre
Audi (†). De jury bestaat dit jaar uit Dagmar Oudshoorn (voorzitter), Ted Brandsen,
Afaina de Jong en Natasja Kensmil