Biënnale van Venetië

(L) Remy Jungerman, image in front: FODU. HOLDER, 2015; image at the back: INITIANDS, 2015. (R) Iris Kensmil, Rhythm of Dutch spoken Words, 2015. Foto: Gert Jan van Rooij (L) Remy Jungerman, image in front: FODU. HOLDER, 2015; image at the back: INITIANDS, 2015. (R) Iris Kensmil, Rhythm of Dutch spoken Words, 2015. Foto: Gert Jan van Rooij

Nederlandse inzending 58ste Biënnale van Venetië

The Measurement of Presence
Iris Kensmil en Remy Jungerman

Curator: Benno Tempel
In opdracht van het Mondriaan Fonds
11 mei – 24 november 2019
Preview: 8 – 10 mei (opening paviljoen 8 mei om 12.00 uur)

Werk van beeldend kunstenaars Iris Kensmil (1970) en Remy Jungerman (1959), door curator Benno Tempel (directeur Gemeentemuseum Den Haag) samengebracht in een gezamenlijke presentatie, is geselecteerd als de Nederlandse inzending voor de 58ste editie van de Biënnale van Venetië. De selectie van deze tentoonstelling met als titel The Measurement of Presence is bekendgemaakt door het Mondriaan Fonds dat daarbij werd geadviseerd door een internationale jury.

Het idee voor de tentoonstelling is ontstaan in reflectie op de geschiedenis van de biënnale en de locatie (het modernistische paviljoen van architect Gerrit Rietveld), uit gesprekken tussen de curator en de kunstenaars en het actuele debat.
De Biënnale van Venetië wordt sinds 1895 georganiseerd. De Giardini waar de landenpaviljoens staan, weerspiegelt grotendeels de geopolitieke verhoudingen van de 20ste eeuw. Het is echter ook een plek die in de vorige eeuw een transformatie heeft ondergaan. Oorspronkelijk waren de paviljoens bedoeld als nationale toonzalen, gebaseerd op 19de-eeuwse concepten over nationalisme. Gedurende de 20ste eeuw maakte deze opvatting plaats voor een onvoorwaardelijk geloof in de universele waardes van het modernisme. Vandaag de dag is duidelijk dat beide zienswijzen hebben afgedaan. De permanente stroom van mensen en objecten doorbreekt nationale grenzen en leidt tot het ontstaan van nieuwe identiteiten. Plaatsen en samenlevingen raken met elkaar vervlochten in een geglobaliseerde wereld. The Measurement of Presence is een transnationale presentatie die reflecteert op deze bewegingen.

Kunstenaars Iris Kensmil en Remy Jungerman onderzoeken binnen hun werk tradities en het verleden en brengen dat in contact met het heden. Hun transnationale houding brengt invloeden van verschillende achtergronden samen. De inspiratie die zij vinden in het 20ste-eeuwse modernisme en de avant-garde combineren zij in hun werk met elementen uit andere tradities en posities. Hierdoor meten de kunstenaars de mogelijkheden van veranderingen.

Remy Jungerman, In Transit, 2017. Foto: Aatjan Renders

Remy Jungerman, In Transit, 2017. Foto: Aatjan Renders

Remy Jungerman brengt in zijn werk motieven samen uit het modernisme van De Stijl, de Marron cultuur en rituelen van de Winti-religie waardoor interactie ontstaat en blinde vlekken in de kunstgeschiedenis bloot komen te liggen. Hij is geïnteresseerd in de reis van patronen en motieven. Voor het paviljoen in Venetië maakt Jungerman twee installaties waarin hij de kracht van de voorouders van Nederland in de breedste zin – van Nederland tot Suriname, Indonesië en elders – wil samenbrengen met als doel de verschillende culturen te verbinden en een toekomstgericht open gesprek aan te gaan. Een derde werk is een ode aan stanley brouwn, een belangrijke inspiratiebron voor zowel Jungerman als Kensmil.

Iris Kensmil @Club Solo, 2015. Foto: Gert Jan van Rooij

Iris Kensmil @Club Solo, 2015. Foto: Gert Jan van Rooij

Iris Kensmil omschrijft haar werk als het schilderen van herinneringen, waarmee ze doelt op het zichtbaar maken van tot recent genegeerde geschiedenis van zwarte mensen. Ze laat ons kennismaken met zwarte auteurs, filosofen, activisten en musici. Door ideeën uit het verleden toe te voegen aan onze huidige kennis, verbreedt ze ons bewustzijn waardoor ruimte voor verandering ontstaat. Maar haar werk reflecteert niet alleen op geschiedenis, het geeft ook nieuwe dimensies aan het heden. Kensmil maakt een monumentale installatie die meerdere wanden zal beslaan waarin ze het utopisch denken van het modernisme verbindt met zeven vrouwelijke intellectuelen wiens werk een eigen perspectief biedt op moderniteit en de toekomst.

Het werk van beide kunstenaars wordt samengebracht in een tentoonstelling waarin ook de maatverhoudingen binnen het Rietveldpaviljoen een rol zal spelen. Het paviljoen zal daarbij functioneren als een plein waar het publiek elkaar kan ontmoeten en in verbinding kan treden met het werk. Zo ontstaat niet alleen een spannende wisselwerking maar tevens kan de tentoonstelling gezien worden als een voorbeeld voor onze huidige samenleving waarin de verplaatsing van mensen en objecten leidt tot een samenkomen van verschillende ideeën.

Catalogus en public program
Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt een Engelstalige catalogus, uitgegeven door Uitgeverij Hannibal in samenwerking met het Mondriaan Fonds. Daarin zullen verschillende internationale kunstenaars en auteurs hun visie geven op de betekenis van transnationalisme voor de artistieke praktijk. Met artikelen van Jessica de Abreu; Nick Aikens; Paul Goodwin; Charl Landvreugd; Willem de Rooij; Greg Tate; Benno Tempel en Allison Young. De catalogus bevat afbeeldingen van de werken en de tentoonstelling zelf.

Ook zullen de curator en kunstenaars in samenwerking met verschillende (inter-)nationale organisaties een publiek programma organiseren om het concept van de tentoonstelling te introduceren en het onderwerp transnationalisme te belichten. De eerste bijeenkomst werd in samenwerking met The Black Archives georganiseerd op 23 februari 2019. Een groep van internationale kunstenaars, schrijvers en curatoren sprak vanuit verschillende standpunten over de betekenis van het transnationale voor de artistieke praktijk in het algemeen en bij Remy Jungerman en Iris Kensmil in het bijzonder. Onderwerpen waren onder meer de diaspora en de reis die patronen afleggen, de lacunes in onze kennis van de geschiedenis, zwart feminisme en de rol van het ritueel in de hedendaagse kunst. Bekijk hier de videoregistraties.

Benno Tempel, Remy Jungerman, Iris Kensmil. Foto: Khalid Amakran

Benno Tempel, Remy Jungerman, Iris Kensmil. Foto: Khalid Amakran

Lees hier het volledige plan dat Benno Tempel samen met Remy Jungerman en Iris Kensmil ontwikkelde.

Opdrachtgever Mondriaan Fonds
Het Mondriaan Fonds is als opdrachtgever verantwoordelijk voor de Nederlandse inzending.
De presentatie in het Rietveldpaviljoen wordt gefinancierd uit het internationale budget dat het Mondriaan Fonds ontvangt van het ministerie van OCW. Voor de 58ste editie heeft het fonds een open oproep gedaan aan curatoren en kunstenaars om een tentoonstellingsplan in te dienen.
De jury selecteerde het voorstel van Benno Tempel uit zeventig voorstellen die begin 2018 werden ingediend. De juryleden voor de Nederlandse inzending in 2019 zijn: Carlos Amorales (beeldend kunstenaar, onder meer deelnemer tentoonstelling in het Nederlands paviljoen in 2003 en vorig jaar solo-expositie in Mexicaans paviljoen), Zippora Elders (freelance curator en artistiek directeur Kunstfort bij Vijfhuizen), Xander Karskens (artistiek directeur Cobra Museum voor Moderne Kunst in Amstelveen en curator Fins paviljoen in Venetië 2017), Mirjam Westen (conservator hedendaagse kunst Museum Arnhem en jurylid Nederlandse inzending 2017) en voorzitter Birgit Donker (toenmalig directeur Mondriaan Fonds).

Lees hier het blog dat Birgit Donker schreef naar aanleiding van de Nederlandse inzending.

De Biënnale van Venetië vindt plaats van 11 mei tot en met 24 november 2019.