Biënnale van Venetië

(L) Remy Jungerman, image in front: FODU. HOLDER, 2015; image at the back: INITIANDS, 2015. (R) Iris Kensmil, Rhythm of Dutch spoken Words, 2015. Foto: Gert Jan van Rooij (L) Remy Jungerman, image in front: FODU. HOLDER, 2015; image at the back: INITIANDS, 2015. (R) Iris Kensmil, Rhythm of Dutch spoken Words, 2015. Foto: Gert Jan van Rooij

Het Nederlands paviljoen van de Biënnale van Venetië fungeert elke twee jaar als een belangrijk podium dat bijdraagt aan de internationale uitstraling van kunst uit Nederland. Het maakt de productie van nieuw en actueel werk mogelijk en stelt relevante onderwerpen in de kunst en de samenleving aan de orde. Het Mondriaan Fonds is als opdrachtgever verantwoordelijk voor de Nederlandse inzending.

Remy Jungerman en Iris Kensmil in 2019 naar Biënnale van Venetië

Werk van beeldend kunstenaars Remy Jungerman (1959) en Iris Kensmil (1970), door curator Benno Tempel (directeur Gemeentemuseum Den Haag) samengebracht in een gezamenlijke presentatie, is geselecteerd als de Nederlandse inzending voor de 58e editie van de Biënnale van Venetië, die in 2019 zal plaatsvinden. De selectie van deze tentoonstelling met als titel The Measurement of Presence is bekendgemaakt door het Mondriaan Fonds dat daarbij werd geadviseerd door een internationale jury.

Het concept van The Measurement of Presence is ontstaan in reflectie op de geschiedenis van de biënnale en de locatie, uit gesprekken tussen de curator en de kunstenaars en het actuele discours. Deze elementen vormen de context van de tentoonstelling.
De Biënnale van Venetië wordt sinds 1895 georganiseerd. I Giardini waar de landenpaviljoens staan, weerspiegelt grotendeels de geopolitieke verhoudingen van de 20ste eeuw. Maar het is ook een plek die in de vorige eeuw een transformatie heeft ondergaan. Oorspronkelijk waren de paviljoens bedoeld als nationale toonzalen, gebaseerd op 19de-eeuwse concepten over nationalisme. Gedurende de 20ste eeuw maakte deze opvatting plaats voor een onvoorwaardelijk geloof in de universele waardes van het modernisme. Beide dogma’s stonden niet toe dat er werd afgeweken van deze visies. Vandaag de dag is duidelijk dat beide zienswijzen hebben afgedaan. De permanente stroom van mensen en artefacten doorbreekt grenzen en produceert nieuwe identiteiten buiten en los van die van de natiestaat. In onze geglobaliseerde wereld neemt de verwevenheid tussen verschillende plaatsen en samenlevingen toe. Maar globalisering zorgt grotendeels voor gelijkschakeling en het opleggen van een heersend principe. Daardoor dreigt het specifieke verloren te gaan. Verandering is noodzakelijk. Hoe, dat is niet altijd duidelijk.

The Measurement of Presence wordt een post-nationale presentatie waarin curator en kunstenaars deze noties en mechanismen willen herijken en ontkrachten. Zij willen de kracht laten zien van het loslaten, en in beweging zetten. De kunstenaars Remy Jungerman en Iris Kensmil die in The Measurement of Presence nieuw werk presenteren, hebben een alternatieve benadering ontwikkeld ten opzichte van hetgeen ons verbindt. Ze streven niet naar het behoud van de status quo. In plaats daarvan omarmen ze het in beweging zijn. Ze onderzoeken tradities en het verleden en brengen dat in contact met het heden. Hun transnationale houding brengt invloeden van verschillende achtergronden samen. De inspiratie die zij vinden in het 20ste-eeuwse modernisme en de avant-garde – in het bijzonder Mondriaan en De Stijl, en bij kunstenaar stanley brouwn – combineren zij in hun werk met elementen uit andere tradities en posities. Door dit te doen, nemen ze de wereld de maat. Ze registreren en bepalen de plaats van hun aanwezigheid ten opzichte van de ander en de wereld. Dit lijkt niet alleen een vruchtbare houding voor kunstenaars, maar ook een voorbeeld voor het ontstaan van nieuwe modellen voor de samenleving.
Remy Jungerman en Iris Kensmil verlieten elk op een bepaald moment in hun leven de plaats waar ze hun jeugd hadden doorgebracht om in Nederland hun artistieke ontwikkeling verder te zetten. Deze kunstenaars kozen en kiezen autonoom voor verandering. Ze vertrekken niet vanuit een specifieke Surinaamse of Nederlandse denkwijze. Integendeel, hun visies geven een impuls en zijn schitterende voorbeelden voor onze transnationale cultuur.

Beide kunstenaars zullen voor de presentatie in het Nederlandse paviljoen nieuw werk maken dat zal worden samengebracht in een tentoonstelling waarin ook de maatverhoudingen binnen het Rietveldpaviljoen een rol zal spelen.

Catalogus en randprogramma
Naar aanleiding van de tentoonstelling wordt een begeleidende catalogus gepubliceerd. Daarin zullen verschillende internationale kunstenaars en auteurs hun visie brengen op de betekenis van transnationalisme voor de artistieke praktijk. Ook zullen curator en kunstenaars in samenwerking met verschillende internationale organisaties een randprogramma organiseren om het concept van de tentoonstelling te introduceren en het onderwerp transnationalisme te belichten.

Lees hier het volledige plan dat Benno Tempel samen met Remy Jungerman en Iris Kensmil ontwikkelde.

Opdrachtgever Mondriaan Fonds
De presentatie in het Rietveldpaviljoen wordt gefinancierd uit het internationale budget dat het Mondriaan Fonds ontvangt van het ministerie van OCW. Voor de 58ste editie heeft het fonds een open oproep gedaan aan curatoren en kunstenaars om een tentoonstellingsplan in te dienen.

De jury selecteerde het voorstel van Benno Tempel uit zeventig voorstellen die begin 2018 werden ingediend. De juryleden voor de Nederlandse inzending in 2019 zijn: Carlos Amorales (beeldend kunstenaar, onder meer deelnemer tentoonstelling in het Nederlands paviljoen in 2003 en vorig jaar solo-expositie in Mexicaans paviljoen), Zippora Elders (freelance curator en artistiek directeur Kunstfort bij Vijfhuizen), Xander Karskens (artistiek directeur Cobra Museum voor Moderne Kunst in Amstelveen en curator Fins paviljoen in Venetië 2017), Mirjam Westen (conservator hedendaagse kunst Museum Arnhem en jurylid Nederlandse inzending 2017) en voorzitter Birgit Donker (directeur Mondriaan Fonds).
Lees hier het blog dat Birgit Donker schreef naar aanleiding van de Nederlandse inzending.

De Biënnale van Venetië vindt plaats van 11 mei tot en met 24 november 2019.