Biënnale van Venetië

Wendelien van Oldenborgh. Prologue: Squat/Anti-Squat, 2016. Film installation in two parts, 17 mins each. Van Oldenborgh is represented by Wilfried Lentz Rotterdam
Wendelien van Oldenborgh. Prologue: Squat/Anti-Squat, 2016. Film installation in two parts, 17 mins each. Van Oldenborgh is represented by Wilfried Lentz Rotterdam
Wendelien van Oldenborgh, From Left To Night, 2015 Installation at The Showroom, London 2015. Photography Daniel Brooke. Wendelien van Oldenborgh is represented by Wilfried Lentz Rotterdam.
Wendelien van Oldenborgh, Supposing I love you. And you also love me, 2011. Architectural setting with bench and projection: Montage of still images with dialogue, English subtitles, 13 minutes. Van Oldenborgh is represented by Wilfried Lentz Rotterdam

Nederlandse inzending 57ste Biënnale van Venetië

Wendelien van Oldenborgh
Cinema Olanda

Curator: Lucy Cotter
In opdracht van het Mondriaan Fonds
13 mei – 26 november 2017
Preview: 10 – 12 mei 2017 (opening op 10 mei om 12.00 uur)

Cinema Olanda is door het Mondriaan Fonds verkozen tot Nederlandse inzending voor de 57ste Biënnale van Venetië. Dit samenwerkingsproject van beeldend kunstenaar Wendelien van Oldenborgh en curator Lucy Cotter omarmt, tegen de huidige trend in, de rol van de biënnale als nationale vertegenwoordiging. Het project stelt het paviljoen centraal en beschouwt het als een omstreden projectie van Nederland. Het Rietveldpaviljoen toont een architectonische (film) installatie van Van Oldenborgh met drie nieuwe films die onderbelichte delen van het recente Nederlandse verleden in relatie brengen met actuele transformaties binnen de samenleving.

Cinema Olanda onderzoekt wat achter het esthetisch en ideologisch kader van het door Rietveld ontworpen paviljoen ligt, zowel op het moment van totstandkoming in 1953 – toen architectuur de weg baande voor een nieuw nationaal zelfbeeld – als de resonantie daarvan in het heden. De tentoonstelling wil bijdragen aan de ontwikkeling van een nieuw nationaal zelfbeeld door kunst, film en architectuur samen te brengen in een dynamisch verband, dat vragen oproept over sociale beeldvorming en agency.

De titelfilm, Cinema Olanda (2017, 15 min.), is een nieuwe stap in het oeuvre van Van Oldenborgh. Doordat de film slechts uit één enkele take bestaat, komt een kortstondige filmische realiteit tot stand die een architectonische locatie, meerdere individuen en gebeurtenissen uit het verleden en het heden probeert samen te brengen. Gedraaid in de iconische wijk Pendrecht in Rotterdam van de stedenbouwkundige Lotte Stam-Beese, brengt de film meerdere stemmen uit de Nederlandse naoorlogse samenleving naar voren. Een tijd waarin Nederland zichzelf opnieuw moest uitvinden als uniforme moderne staat. Cinema Olanda schetst een beeld van de sociale en raciale complexiteit van de jaren vijftig – een vaak over het hoofd gezien element van de Nederlandse geschiedenis dat in contrast staat met de visie van eenheid en transparantie die het paviljoen van Rietveld uitstraalt.

Footnotes to Cinema Olanda (2017) is een serie grootschalige lenticulaire prints, gemaakt tijdens de film shoot van Cinema Olanda. De prints zijn een gecondenseerde filmische ervaring, waarin productiemomenten die niet in de film zitten, worden weergegeven in een dynamische relatie met het lichaam in de ruimte.

Wendelien van Oldenborgh, Prologue: Squat/Anti-Squat, een filminstallatie in twee delen (elk 17 min.) uit 2016

Het derde filmische werk is Prologue: Squat/Anti-Squat (2016), een film in twee delen (elk 17 min.) die elkaar spiegelen qua vorm en inhoud. De film richt zich op het gebouw Tripolis van Team 10-architect Aldo van Eyck, en besteedt aandacht aan de Surinaams-Antilliaanse kraakbeweging van de jaren zeventig, in relatie gebracht met twee recente kraakacties. De film brengt mensen samen uit verschillende generaties en met achtergronden in activisme en architectuur. Hun fragmentarische gesprekken geven een inkijkje in de veranderende opvattingen over solidariteit in de Nederlandse samenleving.

Multidisciplinair programma
Op 23 juni heeft een live event plaats bij het Nederlandse Paviljoen in Venetië, waarin gasten (onder andere Gloria Wekker, Avery Gordon en Sarat Maharaj) verschillende perspectieven bieden op de tentoonstelling Cinema Olanda.

Door middel van een uitgebreid multidisciplinair programma dat plaatsvindt in juni-augustus 2017, worden de vragen die de tentoonstelling oproept gedeeld met het publiek in Nederland.
In Cinema Olanda: Platform (17 juni-20 augustus) verandert Witte de With Center for Contemporary Art (Rotterdam) in een podium voor groepen en individuen die een inspiratiebron vormden voor Cinema Olanda. Activisten, filmmakers, kunstenaars en onderzoekers zijn uitgenodigd om een reeks live evenementen samen te stellen en hun praktijk te presenteren in een flexibele opstelling met film installaties van Van Oldenborgh. Verdere presentaties zullen plaatsvinden bij EYE Filmmuseum (13 juni) en bij het Stedelijk Museum (30 juni) in Amsterdam.

Publicaties
Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt de catalogus Cinema Olanda: Wendelien van Oldenborgh, onder redactie van Lucy Cotter en uitgegeven door Hatje Cantz/Mondriaan Fonds. De catalogus bevat afbeeldingen van de filmische werken en de tentoonstelling zelf, vergezeld van artikelen van vooraanstaande auteurs op het gebied van kunst, film, architectuur, sociale antropologie en kritische rassentheorie. In Nederland verschijnt een speciaal supplement van De Groene Amsterdammer over Cinema Olanda, om de onderliggende vragen van de tentoonstelling voor te leggen aan een breder Nederlands publiek.

Opdrachtgever Mondriaan Fonds
Het Mondriaan Fonds is verantwoordelijk voor de Nederlandse aanwezigheid tijdens de Biënnale van Venetië. De presentatie in het Rietveldpaviljoen wordt gefinancierd uit het internationale budget dat het fonds ontvangt van het ministerie van OCW.

Voor de 57ste editie van de biënnale heeft het Mondriaan Fonds opnieuw een open oproep gedaan aan curatoren om samen met een of meerdere kunstenaars een plan te maken. Cinema Olanda werd unaniem door de jury gekozen uit een shortlist van de oorspronkelijk 68 voorstellen. De jury bestond uit Lorenzo Benedetti (curator, o.a. Nederlands paviljoen in Venetië 2013), Nathalie Hartjes (directeur Showroom MAMA), Aernout Mik (beeldend kunstenaar, onder meer deelnemer tentoonstellingen in het Nederlands paviljoen in 1997 en 2007) en Mirjam Westen (conservator hedendaagse kunst Museum Arnhem). Voorzitter was Birgit Donker, directeur Mondriaan Fonds.

De keuze viel op de presentatie die Wendelien van Oldenborgh met Lucy Cotter ontwikkelde wegens de kwaliteit van de kunstenaar en haar oeuvre, de reputatie van de curator, de meerwaarde van de samenwerking tussen kunstenaar en curator en de relevantie van het voorstel.

“Ik ben sprakeloos. Het is een eer, een plezier en een enorme verantwoordelijkheid. Dit wordt een prachtig moment om de huidige transformaties in de Nederlandse samenleving met een internationaal publiek te delen.” (Wendelien van Oldenborgh)

Foto: Ari Versluis

Klik hier voor de biografieën van Van Oldenborgh en Cotter.

Cinema Olanda wordt georganiseerd in partnerschap met de Amsterdam School for Cultural Analysis (ASCA) van de UvA., Akademie van Kunsten (KNAW), Wilfried Lentz Rotterdam en Nuova Icona, Venetië en wordt ondersteund door CBK Rotterdam and BPD. Wendelien van Oldenborgh wordt vertegenwoordigd door Wilfried Lentz Rotterdam.